تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٤ - زمينه كلى سوره

باطل كرد.

/ ١٩٩ منافقان از اصل سرّى بودن پيروى مى‌كنند، ولى مگر چنان گمان دارند كه خدا كينه‌هاى ايشان را آشكار نمى‌سازد، و بيمار دلى كه دارند با فرمان به جنگ ظاهر نمى‌شود؟! آرى. پروردگارمان بر آن قادر است كه هم اكنون، با تغيير صورتهاشان، آنها را آشكار سازد، و تو نيز قادرى كه از لا به لاى كلماتشان يا از تغييرهايى كه در آثار چهره‌شان آشكار مى‌شود، آنان را باز شناسى.

قرآن از سخن درباره جنگ به بيان حكمت الاهى تحقق يافته در ابتلاء و آزمايش باز مى‌گردد و تأكيد مى‌كند كه: كافران هيچ زيانى به خدا نمى‌رسانند و به زودى اعمالشان فرو خواهد ريخت و باطل خواهد شد، و به مؤمنان فرمان مى‌دهد كه از خدا و رسولش فرمان برند و براى جنگ به امر او اطاعت كنند، و اعمال خود را باطل نسازند.

امّا كافرانى كه با كفر از دنيا مى‌روند، هرگز خدا گناهانشان را نمى‌آمرزد، و خدا عزيمت استقامت را در نزد جنگندگان بر مى‌انگيزد، و از آنان مى‌خواهد كه ايستادگى نشان دهند و سستى نكنند و با برترى كه (به سبب ايمان) دارند خواستار صلح (آميخته به خوارى) نشوند و بدانند كه خدا نگاهدار ايشان است.

منزلت دنيا در برابر چشمهاى ايشان فرو مى‌افتد، و آشكار مى‌شود كه زندگى دنيا لهو و لعب است (مگر آنچه به آن طلب آخرت شود) پس در آن جزا مشروط به دو شرط (ايمان و تقوا) است، و چون ايمان آورند و پرهيزگار باشند، خدا مزد ايشان را خواهد داد و اموالشان را از ايشان طلب نمى‌كند.

در پايان سوره سياق ما را به ضرورت انفاق كردن مال در راه خدا- به خصوص اگر جنگ خواستار آن بوده باشد- يادآورى مى‌كند، و چون خدا همه اموال شما را طلب كند- كه اين امتحانى بس دشوار است- بدان سبب كه شما از دادن آن بخل مى‌ورزيد، خدا كينه‌هاى شما (و دامنه تشبث شما را به دنيا) را بيرون مى‌آورد.