تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٠
مُسْلِمٍ!: «بخل و حرص و ايمان در قلب مرد مسلمان جمع نمىشود، همان گونه كه غبار راه جهاد و دود جهنم در درون يك انسان، مجتمع نمىگردد». «١»
كوتاه سخن اين كه: از آيه فوق، به خوبى استفاده مىشود: ترك بخل و حرص انسان را به رستگارى مىرساند، در حالى كه آلودگى به اين صفت مذموم، كاخ سعادت انسان را ويران مىسازد.
***
در آخرين آيه مورد بحث، سخن از گروه سومى از مسلمين به ميان مىآورد كه با الهام از قرآن مجيد، در ميان ما به عنوان «تابعين» معروف شدهاند، و بعد از مهاجران و انصار، كه در آيات قبل سخن از آنها به ميان آمد، سومين گروه عظيم مسلمين را تشكيل مىدهند.
مىفرمايد: «و كسانى كه بعد از آنها آمدند، مىگويند: پروردگارا! ما و برادران ما را كه در ايمان بر ما پيشى گرفتند، بيامرز! و در دلهايمان حسد و كينهاى نسبت به مؤمنان قرار مده! پروردگارا! تو مهربان و رحيمى» «وَ الَّذِينَ جاءُو مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ وَ لاتَجْعَلْ فِى قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ».
گرچه بعضى از مفسران، مفهوم اين جمله را محدود به كسانى كردهاند كه بعد از پيروزى اسلام و «فتح مكّه»، به مسلمانان پيوستند، ولى هيچ دليلى بر اين محدوديت نيست، بلكه، تمام مسلمين را تا دامنه قيامت شامل مىشود، و به فرض كه آيه، ناظر به آن گروه خاص باشد، از نظر ملاك و معيار و نتيجه، عموميت دارد، و به اين ترتيب آيات سهگانه فوق تمام مسلمين عالم را كه در سه عنوان «مهاجرين» و «انصار» و «تابعين» خلاصه مىشوند، شامل مىگردد.