را در برابر اين گونه كارهاى زشت و حرام كنترل كنيد.
اصولًا، تمام كفارات، جنبه بازدارنده و تربيتى دارد، و اى بسا، كفاره‌هائى كه جنبه مالى دارد، تأثيرش از غالب تعزيرات كه جنبه بدنى دارد، بيشتر است.
و از آنجا كه ممكن است، بعضى با بهانه‌هائى شانه از زير بار كفاره خالى كنند و بدون اين كه كفاره دهند، با همسر خود بعد از «ظهار» آميزش جنسى داشته باشند، در پايان آيه مى‌افزايد: «خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد آگاه است» «وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ».
هم از «ظهار» آگاه است و هم از «ترك كفاره» و هم از «نيّات» شما!
***
و نيز از آنجا كه آزاد كردن يك برده براى همه مردم امكان‌پذير نيست، همان گونه كه در شأن نزول آيه ديديم، «اوس بن صامت» كه اين آيات، نخستين بار درباره او نازل گرديد، خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله عرضه داشت من قادر بر پرداختن چنين كفاره سنگينى نيستم، و اگر چنين كنم تمام هستى خود را بايد از دست بدهم، و نيز ممكن است انسان از نظر مالى قادر به آزاد كردن برده باشد اما برده‌اى براى اين كار پيدا نشود، همان گونه كه در عصر ما چنين است، لذا جهانى و جاودانگى بودن اسلام ايجاب مى‌كند، كه در مرحله بعد، جانشينى براى آزادى بردگان ذكر شود، به همين دليل، در آيه بعد مى‌فرمايد: «و هر كس توانائى بر آزادى برده نداشته باشد، دو ماه پى در پى قبل از آميزش جنسى، روزه بگيرد» «فَمَنْ لَمْ‌يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا».
اين كفاره نيز اثر عميق بازدارنده‌اى دارد، به علاوه از آنجا كه روزه در تصفيه روح و تهذيب نفوس اثر عميق دارد، مى‌تواند جلو تكرار اين گونه اعمال را در آينده بگيرد.