تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٠
٣- داستان غمانگيز فدك
«فدك» يكى از دهكدههاى آباد اطراف «مدينه» در حدود ١٤٠ كيلومترى نزديك «خيبر» بود، كه در سال هفتم هجرت كه قلعههاى «خيبر» يكى پس از ديگرى در برابر رزمندگان اسلام سقوط كرد، و قدرت مركزى يهود در هم شكست ساكنان «فدك» از در صلح و تسليم در برابر پيامبر صلى الله عليه و آله در آمدند، و نيمى از زمين و باغهاى خود را به آن حضرت واگذار كردند، و نيم ديگرى را براى خود نگه داشتند و در عين حال كشاورزى سهم پيامبر صلى الله عليه و آله را نيز بر عهده گرفتند و در برابر زحماتشان حقى از آن مىبردند.
با توجه به آيه «فىء» در اين سوره، اين زمين مخصوص پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله بود و مىتوانست در مورد خودش يا مصارف ديگرى كه در آيه ٧ همين سوره اشاره شده مصرف كند، لذا پيامبر صلى الله عليه و آله آن را به دخترش «فاطمه» عليها السلام بخشيد، و اين سخنى است كه بسيارى از مورخان و مفسران شيعه و اهل سنت به آن تصريح كردهاند، از جمله در تفسير «درّ المنثور» از «ابن عباس» نقل شده هنگامى كه آيه «وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ» «١»
نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله «فدك» را به فاطمه بخشيد «أَقْطَعَ رَسُولُ اللَّهِ فاطِمَةَ فَدَكاً». «٢»
و در كتاب «كنز العمال» كه در حاشيه «مسند احمد» آمده در مسأله صله رحم از «ابو سعيد خدرى» نقل شده هنگامى كه آيه فوق نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله فاطمه عليها السلام را خواست و فرمود: يا فاطِمَةُ لَكِ فَدَكٌ: «اى فاطمه! فدك از آن تو است». «٣»
«حاكم نيشابورى» نيز در تاريخش، همين معنى را آورده است. «٤»
«ابن ابى الحديد» نيز در «شرح نهج البلاغه» داستان فدك را به طور