تفسير:
سرآغاز نعمتهاى الهى
از آنجا كه اين سوره- همان گونه كه گفتيم- بيانگر انواع نعمتها و مواهب بزرگ الهى است، با نام مقدس «رحمان» كه رمزى از رحمت واسعه او است آغاز مى‌شود؛ چرا كه اگر صفت «رحمانيت» او نبود، اين چنين خوان نعمت را براى دوست و دشمن نمى‌گستراند.
لذا مى‌فرمايد: «خداوند رحمان» «الرَّحْمنُ». «١»

***
«قرآن را تعليم فرمود» «عَلَّمَ الْقُرْآنَ».
و به اين ترتيب، نخستين و مهمترين نعمت را، همان «تعليم قرآن» بيان مى‌كند، چه تعبير جالب و پرمحتوائى؟ چرا كه اگر درست بينديشيم اين قرآن مجيد، سرچشمه همه مواهب، و وسيله وصول به هر نعمت، و بهره‌گيرى از تمام نعمتهاى معنوى و مادى است، و جالب اين كه، بيان نعمت «تعليم قرآن» را حتى قبل از مسأله «خلقت» انسان و «تعليم بيان» ذكر كرده، در حالى كه از نظر ترتيب طبيعى بايد نخست اشاره به مسأله آفرينش انسان، و بعد نعمت تعليم بيان، و سپس نعمت تعليم قرآن شود، اما عظمت قرآن ايجاب كرده كه بر خلاف اين ترتيب طبيعى، نخست از آن سخن گويد.
اين آيه، در ضمن پاسخى است به مشركان عرب كه، وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله نام «رحمان» را بيان كرد، و آنها را دعوت به سجده براى خداوند رحمان نمود، آنها به عنوان بهانه‌جوئى گفتند: وَ مَا الرَّحْمنُ: «رحمن چيست»؟. «٢»