از حال محتضر است، مناسب اين است كه، جمله «نُزُلٌ مِنْ حَمِيم» اشاره به عذاب برزخى باشد، و «تَصْلِيَةُ جَحِيم» اشاره به عذاب قيامت، اين معنى در روايات متعددى نيز از ائمه اهل بيت نقل شده است. «١»
قابل توجه اين كه، در اينجا «مُكَذِّبين» و «ضالِّين» هر دو با هم ذكر شده‌اند كه، اولى اشاره به تكذيب قيامت و خداوند يكتا و نبوت پيامبر صلى الله عليه و آله است، و دومى به كسانى كه از راه حق منحرف شده‌اند.
اين تعبير، علاوه بر اين كه: معنى تأكيد را مى‌رساند، مى‌تواند اشاره به اين نكته باشد كه، در ميان گمراهان افرادى هستند، مستضعف و جاهل قاصر، و عناد و لجاجتى در برابر حق ندارند، آنها ممكن است مشمول الطاف الهى گردند، اما تكذيب كنندگان لجوج و معاند به چنين سرنوشتهائى كه گفته شد، گرفتار مى‌شوند.
«حَمِيم» به معنى آب داغ و سوزان يا بادهاى گرم و سموم است، و «تَصْلِيَة» از ماده «صلى» (بر وزن سعى) به معنى سوزاندن و داخل شدن در آتش است، اما «تَصْلِيَه» كه معنى متعددى را دارد، تنها به معنى سوزاندن مى‌آيد.
***
و در پايان اين سخن، مى‌افزايد: «اين همان حق و يقين است» «إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ».
***
«و حال كه چنين است، نام پروردگار بزرگت را منزّه بشمار، و او را تسبيح گوى» «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ».
معروف در ميان مفسران اين است كه، «حَقُّ اليَقِين» از قبيل اضافه بيانيه است، يعنى آنچه درباره اين سه گروه از: «مقرّبان» و «اصحاب اليمين» و