بزرگ نبود، انسان هرگز نمى‌توانست تجربيات و علوم خود را به سادگى از نسلى به نسل ديگر، منتقل سازد، و باعث پيشرفت علم و دانش و تمدن و دين و اخلاق گردد، و اگر يك روز اين نعمت بزرگ از انسانها گرفته شود، جامعه انسانى به سرعت راه قهقرا را پيش خواهد گرفت، و هرگاه بيان را به معنى وسيع آن كه شامل خط و كتابت و حتى انواع هنرها مى‌شود تفسير كنيم، نقش فوق‌العاده مهم آن در زندگى انسانها روشنتر مى‌گردد.
اينجاست كه مى‌فهميم چرا بعد از نعمت خلقت انسان، سخن از تعليم «بيان» در اين سوره «رحمن»، كه مجموعه‌اى است از مواهب پروردگار به ميان آمده.
***
سپس، به سراغ چهارمين نعمت بزرگ از مواهب خداوند رحمن رفته، مى‌گويد: «خورشيد و ماه بر طبق حساب منظمى جريان دارند» «الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ». «١»

اصل وجود «خورشيد»، از بزرگترين نعمتها براى انسان است؛ چرا كه بدون نور و حرارت حاصل از آن، زندگى در منظومه شمسى غير ممكن است، و سابقا نيز گفته‌ايم: هر جنبش و حركتى كه در كره خاكى ما صورت مى‌گيرد سرچشمه اصلى آن نور و حرارت خورشيد است، نمو و رشد گياهان و تمام مواد غذائى، بارش بارانها، وزش بادها، همه به بركت اين موهبت الهى است.
«ماه» نيز به سهم خود نقش مهمى را در حيات انسان ايفا مى‌كند، علاوه بر اين كه چراغ شبهاى تاريك او است، جاذبه آن كه سرچشمه جزر و مد در