قرآن مى‌گويد: خداوند رحمن كسى است كه قرآن را تعليم فرموده، انسان را آفريده، و تعليم بيان به او كرده است.
به هر حال، نام «رحمان» بعد از نام «اللّه»، گسترده‌ترين مفهوم را در ميان نامهاى پروردگار دارد؛ زيرا مى‌دانيم خداوند داراى دو رحمت است: «رحمت عام» و «رحمت خاص»، نام «رحمان» اشاره به «رحمت عام» او است كه همگان را شامل مى‌شود، و نام «رحيم» اشاره به «رحمت خاص» او كه مخصوص اهل ايمان و طاعت است، و شايد به همين دليل، نام «رحمان» بر غير خدا هرگز اطلاق نمى‌شود (مگر اين كه با كلمه «عبد» همراه باشد) ولى وصف «رحيم» به ديگران نيز گفته مى‌شود؛ چرا كه هيچ كس داراى رحمت عام جز او نيست، اما رحمت خاص، هر چند به صورت ضعيف، در ميان انسانها و موجودات ديگر نيز وجود دارد.
در حديثى از «امام صادق» عليه السلام مى‌خوانيم: الرَّحْمنُ إِسْمٌ خاصٌّ بِصِفَةٍ عامَّةٍ وَ الرَّحِيْمُ إِسْمٌ عامٌ بِصِفَةٍ خاصَّةٍ: «رحمن اسم خاص است اما صفت عام دارد» (يعنى نامى است مخصوص خدا كه رحمتش همگان را شامل مى‌شود) ولى «رحيم اسمى است عام به صفت خاص» (يعنى توصيفى است كه براى خدا و خلق هر دو به كار مى‌رود همان گونه كه قرآن مجيد پيغمبر اسلام را به عنوان رئوف رحيم معرفى كرده است. «١» اما مفهوم آن، رحمت ويژه و معينى است). «٢»
در اين كه: خداوند قرآن را به چه كسى تعليم كرده؟ مفسران تفسيرهاى گوناگونى ذكر كرده‌اند: گاه گفته‌اند: به جبرئيل و فرشتگان، و گاه، به شخص