تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٦
اين واژه به معنى اسبهاى سرخ رنگ نيز آمده، و از آنجا كه اين گونه اسبها در فصول سال تغيير رنگ مىدهند، در فصل بهار كمى زرد رنگ و در فصل زمستان سرخ رنگ، و در شدت سرما تيره رنگ مىشوند، دگرگونيهائى كه صحنه آسمان در قيامت پيدا مىكند، به آن تشبيه شده است كه، گاه همچون شعله آتش سرخ و سوزان، و گاه زرد رنگ، و گاه سياه دودآلود و تيره و تار مىشود.
«دِهان» (بر وزن كتاب) به معنى روغن مذاب، و گاه به معنى دُردى است كه در روغن تهنشين مىكند، و غالباً رنگهاى مختلفى دارد. اين تشبيه ممكن است از اين نظر باشد كه، رنگ آسمان به صورت روغن مذاب گلگون در مىآيد، و يا اشاره به ذوب شدن كرات آسمانى، و يا رنگهاى مختلف آن بوده باشد، بعضى «دهان» را به معنى «چرم سرخ رنگ» نيز تفسير كردهاند، و در هر صورت، اين تشبيهات تنها مىتواند شبحى از آن صحنه هولناك را مجسم سازد؛ چرا كه در واقع شباهتى به هيچ حادثهاى از حوادث اين دنيا ندارد، و صحنههائى است كه تا كسى نبيند، نمىداند.
***
و از آنجا كه اعلام وقوع اين حوادث هولناك در صحنه قيامت، و يا قبل از آن هشدارى است به همه مجرمان و مؤمنان، و لطفى است از الطاف الهى، بعد از آن همان جمله سابق را تكرار فرموده، مىگويد: «كدامين نعمت از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مىكنيد»؟! «فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ».
***
در آيه بعد، از حوادث تكوينى قيامت، به وضع انسان گنهكار در آن روز، پرداخته، مىافزايد: «در آن روز هيچ كس از انس و جن از گناهش پرسش نمىشود» «فَيَوْمَئِذٍ لايُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لاجَانٌّ».