آنها از حد بگذرند، و تمام محصولات را آسيب برسانند جلوگيرى مى‌نمايند، و لذا عمر طولانى دارند.
ولى همين پرندگان شكارى، بسيار كم تخم مى‌گذارند، و كم جوجه مى‌آورند، و تنها در شرايط خاصى زندگى مى‌كنند، اگر بنا بود با اين عمر طولانى، جوجه‌هاى فراوان بياورند، فاتحه تمام پرندگان كوچك خوانده مى‌شد.
اين مسأله، دامنه بسيار گسترده‌اى در جهان حيوانات و گياهان دارد كه، مطالعه آن انسان را به عمق «إِنَّا كُلَّ شَىْ‌ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ» آشناتر مى‌سازد.
***
٢- تقدير الهى و آزادى اراده انسان
ممكن است از آيه مورد بحث و شبيه آن، اين توهم، يا سوء استفاده پيش آيد كه، اگر همه چيز را خداوند روى اندازه و حسابى آفريده است، پس اعمال و افعال ما نيز مخلوق او است، و بنابراين، از خود اختيارى نداريم.
ولى، چنان كه قبلًا نيز گفته‌ايم، گرچه اعمال ما به تقدير و مشيت الهى است و هرگز خارج از محدوده قدرت و اراده او نيست، ولى او مقدر ساخته كه ما در اعمال خود مختار باشيم، و لذا براى ما تكليف و مسئوليت قائل شده كه، اگر اختيار نداشتيم، تكليف و مسئوليت نامفهوم و بى معنى بود، بنابراين، اگر ما در اعمال خود فاقد اراده و مجبور باشيم، اين بر خلاف تقدير الهى است.
اما در مقابل افراط «جبريون»، گروهى به تفريط و تندروى در جهت مقابل افتاده‌اند كه آنها را «قدريون» و «مفوضه» مى‌نامند، آنها صريحاً مى‌گويند: اعمال ما به دست ما است، و خدا را مطلقاً به اعمال ما كارى نيست، و به اين ترتيب قلمرو حكومت الهى را محدود ساخته و خود را مستقل پنداشته، و راه شرك را مى‌پويند.