مى‌بينيم، و در فردا و فرداها نيز صادق است، و مسلماً اگر مؤمنان راستين به وظائف خود عمل كنند، بر آنها پيروز خواهند شد و نقشه‌هاشان نقش بر آب مى‌گردد.
***
در آيه بعد، به تشريح علت اين شكست پرداخته، مى‌گويد: «وحشت از شما در دلهاى آنها بيش از خوف از خدا است» «لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِى صُدُورِهِمْ مِنَ اللَّهِ».
چون از خدا نمى‌ترسند، از همه چيز وحشت دارند، مخصوصاً از دشمنان مؤمن و مقاومى چون شما.
«اين به خاطر آن است كه آنها گروهى نادان هستند» «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لايَفْقَهُونَ».
«رَهْبَةً» در اصل، به معنى ترسى است كه توأم با اضطراب و پرهيز باشد، و در حقيقت، ترس و وحشتى است عميق و ريشه‌دار كه آثار آن در عمل ظاهر گردد.
گر چه آيه فوق، در مورد يهود «بنى نضير» و عوامل شكست آنها در برابر مسلمين نازل شده، ولى محتواى آن يك حكم كلى و عمومى است؛ چرا كه در قلب انسان، هرگز دو خوف با هم جمع نمى‌شود: ترس از خدا، و ترس از ما سوى اللّه؛ زيرا همه چيز، مسخر فرمان خدا است، و هر كس از خدا بترسد و از قدرت او آگاه باشد، دليلى ندارد كه از غير او ترسان باشد، و سرچشمه همه اين بدبختيها، جهل و نادانى و عدم درك حقيقت توحيد است.
اگر مسلمانان امروز، به معنى واقعى كلمه، «مسلمان» و «مؤمن» و «موحّد» باشند، نه تنها از قدرتهاى بزرگ نظامى و صنعتى دنياى امروز به خود وحشتى راه نمى‌دهند، كه آن قدرتها از آنها مى‌ترسند، چنان كه نمونه‌هاى زنده آن را با چشم