تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٢
٤- بسيارى از فقهاء معتقدند: اگر چند بار «ظهار» كند (يعنى جمله مزبور را با قصد جدى تكرار نمايد) بايد چند كفاره بدهد هر چند در مجلس واحدى صورت گيرد، مگر اين كه منظور او از تكرار، تأكيد باشد، نه ظهار جديد.
٥- هرگاه قبل از دادن كفاره، با همسرش آميزش جنسى كند، بايد دو كفاره بدهد، كفارهاى براى ظهار، كفارهاى براى آميزش جنسى قبل از دادن كفاره ظهار، و اين حكم در ميان فقهاء مورد اتفاق است، البته آيات فوق از اين مسأله ساكت است ولى در روايات اهلبيت عليهم السلام به آن اشاره شده است. «١»
٦- برخورد قاطع اسلام با مسأله ظهار، بيانگر اين واقعيت است كه اسلام هرگز اجازه نمىدهد، حقوق زن به وسيله مردان خودكامه، با استفاده از رسوم و عادات ظالمانه مورد تجاوز قرار گيرد، بلكه هر سنت غلط و خرافى را در اين زمينه هر قدر در ميان مردم محكم باشد، در هم مىشكند.
٧- آزادى يك برده كه نخستين كفاره ظهار است، علاوه بر اين كه تناسب جالبى با مسأله مبارزه با بردگى زن در چنگال مردان خودكامه دارد، نشان مىدهد:
اسلام مىخواهد از تمام طرق ممكن، به بردگى بردگان، پايان دهد، لذا نه تنها در كفاره «ظهار» كه در كفاره «قتل خطا»، همچنين در كفاره «روزه ماه رمضان» (كسى كه عمداً روزه خورده باشد) و همچنين كفاره «مخالفت با سوگند» يا «شكستن نذر» اين امر وارد شده است كه اين خود وسيله مؤثرى است براى تحقق بخشيدن به برنامه آزادى نهائى بردگان.
***