تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦
«وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا».
در تفسير جمله: ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا: «سپس بازگشت به گفته خود مىكنند» مفسران احتمالات زيادى دادهاند و «فاضل مقداد» در «كنز العرفان» شش تفسير براى آن ذكر كرده است، ولى ظاهر آن (مخصوصاً با توجه به جمله مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا) اين است كه از گفته خود نادم و پشيمان مىشوند و قصد بازگشت به زندگى خانوادگى و آميزش جنسى دارند، در روايات ائمه اهل بيت عليهم السلام نيز به اين معنى اشاره شده است. «١»
تفسيرهاى ديگرى براى اين جمله گفته شده است كه چندان مناسب با معنى آيه و ذيل آن نيست، مانند اين كه: مراد از «عود» تكرار «ظهار» است، يا اين كه منظور از «عود» بازگشت به سنت جاهليت در اين گونه امور است، و يا اين كه «عود» به معنى تدارك و جبران اين عمل مىباشد، و مانند اينها. «٢»
«رَقَبة» در اصل به معنى «گردن» است ولى، در اينجا كنايه از «انسان» مىباشد و اين به خاطر آن است كه گردن از حساسترين اعضاى بدن محسوب مىشود، همان گونه كه گاهى واژه «رأس» (سر) را به كار مىبرند و منظور «انسان» است، مثلا به جاى پنج نفر پنج «سر» گفته مىشود.
و مىافزايد: «اين دستورى است كه به آن اندرز داده مىشويد» «ذلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ».
گمان نكنيد: چنين كفارهاى در مقابل «ظهار»، كفاره سنگين و نامتعادلى است، زيرا اين سبب اندرز و بيدارى و تربيت نفوس شما است، تا بتوانيد خود