النَّاسِ رَجُلانِ: مُبْتَلىً، وَ مُعافى‌، فَارْحَمُوا أَهْلَ الْبَلاءِ، وَ احْمَدُوا اللَّهَ عَلَى العافِيَةِ: «بدون ياد خدا سخن مگوئيد كه موجب قساوت قلب است، و قلب قساوتمند از خدا دور است، و به گناهان بندگان همچون ارباب نسبت به بنده‌اش، نگاه نكنيد، بلكه به گناهان خويش همچون بنده در برابر مولا بنگريد، مردم دو دسته‌اند: گروهى مبتلا و گرفتار گناه، و گروهى اهل عافيت، نسبت به مبتلايان ترحم كنيد، و خدا را بر عافيت سپاس گوئيد». «١»
***
و از آنجا كه زنده‌شدن قلبهاى مرده با ذكر الهى، و پيدا كردن حيات معنوى در پرتو خشوع و خضوع در مقابل قرآن، شباهت زيادى به زنده شدن زمينهاى مرده به بركت قطرات حياتبخش باران دارد، در آيه بعد مى‌افزايد: «بدانيد خداوند زمين را بعد از مرگ آن، زنده مى‌كند» «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْىِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها».
«ما آيات خود را در صحنه آفرينش، و نيز در صحنه وحى، براى شما تبيين كرديم شايد انديشه كنيد» «قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ».
در حقيقت اين آيه، هم اشاره‌اى است به زنده شدن زمينهاى مرده به وسيله باران، و هم زنده شدن دلهاى مرده به وسيله ذكر الله و قرآن مجيد، كه از آسمان وحى بر قلب پاك محمّد صلى الله عليه و آله نازل شده است، و هر دو شايسته تدبر و تعقل است.
و لذا در روايات اسلامى اشاره به هر دو شده است:
در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود: العَدْلُ بَعْدَ الْجَوْرِ: «منظور، زنده شدن زمين به وسيله عدالت است بعد از آن كه با جور