تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٣
افزوده شود (آيه فوق نازل شد و به آنها هشدار داد). «١»
پارهاى از شأن نزولهاى ديگر نيز، در زمينه اين آيه، به چشم مىخورد كه چون حكايت از «مكّى» بودن آيه مىكند، قابل اعتماد نيست، زيرا مشهور اين است كه تمام اين سوره در «مدينه» نازل شده است.
***
تفسير:
غفلت و بىخبرى تا كى؟!
بعد از ذكر آن همه انذارهاى كوبنده و هشدارهاى بيدارگر در آيات گذشته، و بيان سرنوشت دردناك منافقان و كافران در قيامت، در نخستين آيه مورد بحث به صورت يك نتيجهگيرى، مىفرمايد: «آيا وقت آن نرسيده است كه دلهاى افراد با ايمان در برابر ذكر خدا و آنچه از حق نازل شده است خاشع گردد. و همانند كسانى نباشند كه در گذشته كتاب آسمانى به آنها داده شد (مانند يهود و نصارى) سپس در ميان آنها و پيامبران فاصله افتاد، عمرهاى طولانى يافتند و خدا را فراموش كردند و قلبهاى آنها قساوت پيدا كرد، و بسيارى از آنها فاسق و گنهكار بودند» «أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَ لايَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ». «٢»
«تَخْشَعُ» از ماده «خشوع» به معنى حالت تواضع و ادب جسمى و روحى است كه در برابر حقيقت مهم يا شخص بزرگى، به انسان دست مىدهد.