تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٢
در اين كه منظور از اين «فتح» كدام فتح است؟ ميان مفسران گفتگو است، بعضى، آن را اشاره به «فتح مكّه» در سال هشتم هجرت مىدانند، و بعضى، آن را اشاره به «فتح حديبيه» در سال ششم.
البته، نظر به اين كه كلمه «فتح» در سوره «إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً» به «فتح حديبيه» تفسير شده مناسب اين است كه در اينجا نيز «فتح حديبيه» باشد، ولى تعبير به «قاتَلَ» (پيكار كند) مناسب با «فتح مكّه» است؛ زيرا در حديبيه پيكارى رخ نداد، اما در فتح مكه پيكارى سريع و كوتاه كه با مقاومت چندانى روبرو نشد، صورت گرفت.
اين احتمال نيز وجود دارد كه مراد از «الفتح» در اين آيه جنس فتح و هر گونه پيروزى مسلمين در جنگهاى اسلامى باشد، يعنى: آنها كه در مواقع بحرانى از بذل مال و جان اباء نداشتند از آنها كه بعد از فرونشستن طوفانها به يارى اسلام شتافتند برترند.
لذا، براى تأكيد بيشتر مىافزايد: «اين گروه، مقامشان برتر و بالاتر از كسانى است كه بعد از فتح انفاق كردند و جهاد نمودند» «أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا».
عجب اين كه: جمعى از مفسران، كه آيه را ناظر به «فتح مكّه» يا «حديبيه» مىدانند، مصداق انفاقكننده را در اين آيه «ابوبكر» دانستهاند، در حالى كه بدون شك، از زمان هجرت تا آن زمان كه ٦ تا ٨ سال طول كشيد، و غزوات زيادى رخ داد، هزاران نفر در راه اسلام انفاق كردند و پيكار نمودند، چرا كه در «فتح مكّه» طبق تواريخ ده هزار نفر شركت كردند، و مسلماً از اين گروه عده زيادى به برنامههاى جنگى كمك مالى نمودند، و انفاق فى سبيل الله كردند، و مسلم است كه تعبير به «قبل» به معنى انفاق در آستانه اين فتح است نه در آغاز اسلام و بيست