تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٣
تفسير:
سرانجام نيكوكاران و بدكاران
اين آيات، در حقيقت يك نوع جمعبندى از آيات آغاز سوره، و آيات اخير است، و تفاوت حال انسانها را به هنگامى كه در آستانه مرگ قرار مىگيرند، مجسم مىسازد كه، چگونه بعضى در نهايت آرامش و راحتى و شادى چشم از جهان مىپوشند، و جمعى ديگر با مشاهده دورنماى آتش سوزان جهنم، با چه اضطراب و وحشتى جان مىدهند؟
نخست مىفرمايد: «كسى كه در حالت احتضار و واپسين لحظات زندگى قرار مىگيرد اگر از مقربان باشد ...» «فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ».
***
«در نهايت راحت و آرامش و روح و ريحان است و در بهشت پر نعمت جاى مىگيرد» «فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ».
«رَوح» (بر وزن قول) آنگونه كه علماى لغت گفتهاند، در اصل به معنى «تنفس» و «رَيحان» به معنى شىء يا گياه خوشبو است، سپس اين واژه (روح) به هر چيزى كه مايه حيات و راحتى است گفته شده، همان گونه كه «ريحان» به هر گونه نعمت و روزى خوب و فرحزا، اطلاق مىگردد، بنابراين، «روح» و «ريحان» الهى، شامل تمام وسائل راحتى و آرامش انسان و هر گونه نعمت و بركت الهى مىگردد.
و به تعبير ديگر، مىتوان گفت: «روح» اشاره به تمام امورى است كه، انسان را از ناملائمات رهائى مىبخشد تا نفسى آسوده كشد، و اما «ريحان» اشاره به مواهب و نعمتهائى است كه، بعد از رفع ناملائمات، عائد انسان مىگردد.
مفسران اسلامى تفسيرهاى متعددى براى اين دو واژه ذكر كردهاند كه، شايد