تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٩
ديگر اين كه، كثرت عددى دليل بر كثرت كيفى نيست، و به تعبير ديگر ممكن است تعداد سابقون اين امت كمتر باشند، ولى از نظر مقام بسيار برتر، همان گونه كه در ميان خود پيامبران نيز تفاوت است: تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ: «ما بعضى از رسولان را بر بعض ديگرى برترى داديم». «١»
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه، ممكن است بعضى از مؤمنان در زمره پيشگامان در ايمان نباشند، اما داراى صفات و ويژگيهاى ديگرى باشند كه، آنها را همرديف سابقون قرار مىدهد، و از نظر پاداش و اجر همرديف آنها هستند، لذا در بعضى از روايات از امام باقر عليه السلام چنين نقل شده: نَحْنُ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الآخِرُونَ: «ما پيشگامان پيشگام، و ما آخرون هستيم». «٢»
و در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است كه، به جمعى از پيروان خود خطاب كرد فرمود: أَنْتُمُ السَّابِقُونَ الاوَّلُونَ، وَ السَّابِقوُنَ الآخِرُونَ، وَ السَّابِقُونَ فِى الدُّنْيا إِلى وِلايَتِنا، وَ فِى الآخِرَةِ إِلَى الْجَنَّةِ: «شما سابقون نخستين و سابقون آخرين هستيد، در دنيا پيشگام در ولايت ما بوديد و در آخرت پيشگام در بهشتيد». «٣»
اين نكته نيز لازم به يادآورى است كه، بعضى تعبير به «اولين» و «آخرين» را به «اولين امت اسلام» و «آخرين امت اسلام» تفسير كردهاند، طبق اين تفسير همه مقربان از امت اسلامند.
اما اين تفسير، نه با ظاهر آيات سازگار است، و نه با رواياتى كه در ذيل اين آيات وارد شده كه، افرادى از امم پيشين را بالخصوص به عنوان «سابقون اولين» معرفى كرده است.
***