محتواى سوره الرحمن
اين سوره به طور كلى، بيانگر نعمتهاى مختلف «معنوى» و «مادى» خداوند است كه بر بندگان خود ارزانى داشته، و آنها را غرق در آن ساخته است، به طورى كه مى‌توان نام اين سوره را سوره «رحمت» يا سوره «نعمت» گذارد، و به همين دليل با نام مبارك «الرحمن» كه «رحمت واسعه الهى» را بازگو مى‌كند، آغاز شده، و با اجلال و اكرام خداوند، پايان گرفته، و ٣١ بار جمله «فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ»- كه به وسيله آن از بندگانش اقرار بر نعمتهاى خود مى‌گيرد- در آن ذكر شده است.
بنابراين، از يك نظر مجموع سوره، يك بخشِ به هم پيوسته، پيرامون نعمتهاى خداوند منّان است، و اما از نظر ديگر، مى‌توان محتواى آن را به پنج بخش تقسيم كرد:
«بخش اول» كه مقدمه و آغاز سوره است، از نعمتهاى بزرگ خلقت، تعليم و تربيت، حساب و ميزان، وسائل رفاهى انسان، و غذاهاى روحى و جسمى او سخن مى‌گويد.
«بخش دوم» توضيحى است بر مسأله چگونگى آفرينش انس و جن.
«بخش سوم» بيانگر نشانه‌ها و آيات خداوند در زمين و آسمان است.
در «بخش چهارم» از نعمتهاى دنيوى فراتر رفته، سخن از نعمتهاى جهان ديگر است كه با دقت و ظرافت خاصى ريزه‌كارى‌هاى نعمتهاى بهشتى، اعم از باغها، چشمه‌ها، ميوه‌ها، همسران زيبا و باوفا، و انواع لباسها، توضيح داده شده است.