اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٧٧ - گستره دعوت محمد
عَرَّضَ، عَرَّضَ فِيكَ ... خود را در مَعْرَض قرار داد، به ميدان ناگواريها پانهاد.
حامَّة: كسانِ مرد، از اهل و اولاد و خويشاوندان او.
اسْرَتُهُ، گروه، خانواده، خاندان، خويشان. ادْابَ ادْآباً، ادْابَهُ، او را به رنج افكند.
اتْعَبَ نَفْسَهُ، خود را خسته و درمانده كرد، خود را به زحمت افكند و خسته كرد.
پس از آن كه فرمان خداوند به تبليغ رسالت و بر دوش كشيدنِ اين بارِ مسئوليت سنگين و كشاندنِ آن به ميان مردم، بر رسول خدا ٦ فرود آمد، پروردگارش او را مخاطب اين فرمان قرار داد كه از اين پس، دامن دركَشد و تنها به عبادت و راز و نياز در خلوت بسنده نكند؛ بلكه مأمور است، تا عبادت فردى را با تهذيب خويش و تقويت روح و نيز دل سپردگىِ كامل به خداى يگانه، كه هيچ چيز در آسمان و زمين و غيب و شهود عالم از او پوشيده نيست، با عبادت اجتماعى، با پيشتازى و پرداختن به دعوت حق، فراخواندن مردم به معرفت و پرستش خداى يگانه و اصلاح خلق و به پيش بردن آنان، با مهر و شفقتى آشكار كه شب و روز نمىشناسد، دو شادوشِ يكديگر انجام دهد. از اين رو، با ندايى استوار و مؤكّد و تكليف برانگيز فرمود:
يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ. قُمْ فَأَنذِرْ. وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ. وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ. وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ. وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ. وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ.[١] اى جامه به خود پيچيده برخيز و بيم ده؛ و پروردگارت را به بزرگى ياد كن؛ و جامه خويش را پاك ساز؛ و از عذاب- يعنى از گناه كه سبب عذاب است يا از بت و بتپرستان يا از پليدى- دورى گزين؛ و چيزى به كسى مده كه بيشتر بستانى- يا منّت مَنِهْ كه كارت را بزرگ شمارى يا فزونى جوئى؛ و براى پروردگارت شكيبايى وَرْز.
اين آيات كه اوّلين درخواست تبليغ دعوت الهى از پيامبر گرامى ٦ است، در بردارنده سه امر اساسى است كه چكيده دعوت محمّدى ٦ است؛ و به تعبير ديگر رمزى از همه جوانب تكليفى آن به شمار مىرود. آن سه امر عبارتند از: يك، ايمان به روز رستاخيز؛ روز واپسين و روزِ حساب و مجازاتى كه در مقابل كارهاى بد و پاداشى كه در مقابل كارهاى خوب وجود دارد. دو، تربيت نفوس انسانى با عبادت و صبرورزى و تطهير دلها با
[١] - مدّثّر، آيه ١- ٧