الْقِيامَةِ وَ يَقْبَلُها مِنْهُ بِحَضْرَةِ جَميعِ الْامَمِ الْماضِيَةِ؟ كَلَّا؛ لَمْ يَعْنِ اللَّهُ مِثْلَ هذا مِنْ خَلْقِهِ، يَعنىِ الْامَّةَ الَّتى‌ وَجَبَتْ لَها دَعْوَةُ ابْراهيمَ. «كُنْتُمْ خَيْرَ امَّةِ اخْرِجَتْ لِلَّناسِ» وَ هُمُ الْائمَّةُالْوُسْطى‌ وَ هُمْ خَيْرُ امَّةٍ اخْرِجَتْ لِلنَّاسِ.[١] گمان مى‌كنى كه مقصود در اين آيه، گواهى همه يكتاپرستان اهل قبله است؟ آيا خداوند در روز رستاخيز در حضور همه امّت‌هاى پيشين، از كسى كه گواهى او درباره يك «منْ» خرما روا نيست، گواهى مى‌طلبد و از او مى‌پذيرد؟! آرى، خداوند هرگز چنين چيزى را از بندگانش نخواسته است؛ بلكه مقصود، گواهى امّتى است كه دعاى ابراهيم درباره آنان اجابت شده است. [و درباره آنان فرموده است:] شما بهترين امّتى هستيد كه براى مردمان پديدار شده‌ايد. و اينان (امامان معصوم) پيشوايان معتدل و برگزيده‌اند. و هم ايشان بهترين امتند كه براى مردمان، پديد آمده‌اند.

حاصل سخن اين كه، منزلت شهادت و گواهى بر اعمال و رفتارهاى آدميان، ويژه پيامبران و اولياى معصوم است. آنان كه در حوزه انديشه و عمل از خطا و لغزش بِدُورند.

و در عرصه سلوك و بندگى ديده‌هاى دلشان حجاب‌ها را دريده، تا معدن عظمت و احتشام خداوند راه يافته‌اند و، جانشان با عزّتِ قدس الهى، پيوند خورده است. در حال زندگى و مرگشان از راه شهود باطنى و روحانى، نظاره‌گرِ انديشه‌ها و رفتارهاى همه امت‌اند. از همين روست كه پيامبر گرامى ٦، گواه امت‌هاى پيشين و امت خويش است. و نيز جانشينان معصوم او، گواهانِ امت اويند؛ چرا كه نمونه‌هاى برتر ايمان و عمل‌اند. روح پاك پيامبر گرامى ٦ از آغاز آفرينش آدم وجود داشته است؛ همچنان كه درپاره‌اى از روايات بدان تصريح شده است. عارفان و حكيمان الهى نيز، او را جلوه اوّل و صادرِ نخستين دانسته‌اند و با تعبير «حقيقت محمّديه» آن بزرگوار را «تجلّى نخستِ» الهى مى‌دانند. و همين طور ارواحِ جانشينان او؛ چرا كه معناى شهود، آگاهى و حضور در عرصه انديشه و عمل است. او خود فرمود:

[١] - رياض السالكين، ج ١، ص ٤٥٠ به نقل از تفسير عياشى، ج ١، ص ٦٣