اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣١٧ - زنام و نشان و گمان برتر است
در تفسير قمى آمده است كه يهودان مىگفتند: خداى تعالى، عالم را آفريد و آفرينش آن را به طور خودكار، قرار داده و ديگر نيازى به مدبّر ندارد. در حقيقت جهان را چون ماشينى خودكار و منظم دانستند و خداوند را نيز، سازنده دست از كار كشيده، كه پس از ساختن و پرداختنِ اين جهان، آن را به حال خود، وا نهاده است و هيچ گونه تصرّف و تدبيرى نسبت به آن ندارد. امام صادق (ع) در تفسير آيه: «وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُاللَّهِ مَغْلُولَةٌ» فرمود:
كانوا يَقُولُونَ قَدْ فَرَغَ مِنَ الامرِ.[١] باورِ آنان (يهودان) اين بود كه مىگفتند:
خداوند از كارهاى خدايى و تدبير اين جهان، فارغ گشته است.
اطلاق جمله «يَدُاللَّه مَغْلُولَةُ» بدين معناست كه خداوند، هيچ دخل و تصرّفى در جهان هستى ندارد و نسبت به امور عالم، دستش بسته و مسلوبُ الاختيار است. واقعاً جاى شگفت و تعجب است كه يهود- خدا خوارشان كند- اين قوم مغضوب و منحط چگونه خدا را عاجز و دست بسته مىدانند و از او سلب قدرت و اختيار مىكنند، ولى انسان را در اعمالش قادر و صاحب اختيار مىدانند، در صورتى كه ملاك در هر دو مورد يكى است كه اگر تقدير و علم ازلى خداوند باعث سلب قدرت و اختيار خداوند در خلق و ايجاد گردد، در افعال و اعمال انسان نيز مؤثر خواهد بود، قدرت و اختيار را از وى نيز، سلب خواهد كرد؛ زيرا همان طور كه علم ازلى پروردگار به افعال خويش تعلّق يافته است، به افعال و اعمال انسان نيز، تعلق يافته است. پس اگر اين علم ازلى خدا با اراده و اختيارِ او در افعالش، مغاير باشد، با اختيار و اراده انسان نيز، مغايز خواهد بود. از اين رو، خداوند در تخطئه پندار نادرست يهودان فرمود:
غُلَّتْ ايْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا.[٢] بسته باد دستشان و نفرين بر آنان، هم بدان چه گفتهاند.
آرى! اين چنين نيست كه مىپندارند؛ بلكه دست قدرت خداوند، بر هرگونه دخالت و تصرّف در امور عالم و افزودن و كاستنِ از آن، باز است؛ چرا كه او دانا و تواناى مطلق است و قدرت و ارادهاش در تدبير جهان و تمام امور آن، نافذ و فراگير است:
[١] - الميزان، ج ٦، ص ٤٠
[٢] - همان