أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَاناً وَكُنْتُمْ عَلَى‌ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُم مِنْهَا.[١] و همگى به ريسمان خداى- توحيد دين و كتاب خدا- چنگ زنيد و پراكنده مشويد، و نعمت خداى را بر خود ياد كنيد، آن گاه كه با يكديگر دشمن بوديد، پس خداوند دل‌هاى شما را الفت داد تا به نعمت وى- اسلام و الفت- با هم برادر گشتيد، و بر لبه پرتگاهى از آتش بوديد، پس شما را از آن رهانيد.

امير مؤمنان على (ع) فرمود:

مُسْتَقَرُّهُ خَيْرُ مُسْتَقرٍّ، وَ مَنْبِتُهُ اشْرَفُ مَنْبِتٍ، فىِ مَعادِنِ الْكَرامَةِ، وَ مَماهِدِ السَّلامَةِ. قَدْ صُرِفَتْ نَحْوَهُ افْئِدَةُ الْابْرارِ. وَ ثُنِيَتْ الَيْهِ ازِمَّةُ الْابْصارِ. دَفَنَ اللَّهُ بِهِ الضَّغائِنَ، وَ اطْفَأَ بِهِ الثَّوائِرَ. الَّفَ بِهِ اخْواناً، وَ فَرَّقَ بِهِ اقْراناً. اعَزَّ بِهِ الذِّلَّةَ، وَ اذَلَّ بِهِ الْعِزَّةَ. كَلامُهُ بَيانٌ وَ صَمْتُهُ لِسانٌ.[٢] قرارگاه او بهترين قرار گاه است. و خاستگاه او شريف‌ترين خاستگاه. از كان‌هاىِ ارجمندى و كرامت، و مهدهاى پاكيزگى و عفت. دل‌هاى نيكوكاران به او گراييده و ديده‌ها در پى او دويده است. خداوند كينه‌ها را بدو مدفون ساخت، و آتش دشمنى‌ها را به بركتِ او خاموش كرد. مؤمنان را بدو برادرانِ هم‌كيش ساخت، و ميان خويشاوندان [به خاطر كفرشان‌] جدايى افكند. خواران را بدو ارجمند و سالار، و عزيزانِ بى‌جهت را بدو خوار ساخت. گفتار او ترجمانِ هر مشكلى و خاموشىِ او زبانى گويا براى اهل دل است.

آرى، آن گاه كه روح درّنده خويى و شيطنت از كالبد بشر كناره گرفت و روحِ انسانيت از نو زنده شد، پسرى كه يتيم و تنها بود، امّا ميلياردها گوينده «لاالهَ الَّااللَّهُ»، و سرزمين‌ها و حكومت‌ها در خود نهفته داشت، با اين كه پيش از فرود آمدنِ قرآن، هيچ نوشته‌اى را نخوانده و هيچ خطى را ننوشته، و امّى و تحصيل ناكرده و درس ناخوانده و «نگارى» مكتب ناديده بود، به تعليم كتاب و حكمت پرداخت و جان‌ها را پاكيزه كرد. و با آوردنِ‌

[١] - آل عمران، آيه ١٠٣

[٢] - نهج‌البلاغه، خطبه ٩٦