اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٧٩ - مفهوم عرش و كرسى
نيست و ملكوت همان است كه خداوند به برگزيدگان و خليل خود (ابراهيم) نشان داده است: «و اين گونه ما ملكوت- گستره پادشاهى و حكومت يا شگفتيها و نظم- آسمانها و زمين را به ابراهيم مىنموديم [تا گمراهى قوم خود و يگانگى پروردگار را دريابد] و تا از اهل يقين باشد.
شيخ صدوق «رَحِمَهُ اللَّه» در رساله اعتقادات خود گويد: اعتقاد ما درباره عرش آن است كه حامل همه آفريدگان است و عرش به وجه ديگرى همان علم است. سپس گويد: امّا عرش كه حامل همه آفريدگان است حاملان آن چهار تن از فرشتگان اند كه هر كدام هشت چشم برابر دنيا دارند؛ يكى از آنها به صورت آدميزادگان است و براى آدميان از خدا روزى مىطلبد، و ديگرى به صورت خروس است و براى پرندگان از خدا روزى مىطلبد، و سومى به صورت شير است و براى درندگان از خدا روزى مىطلبد، چهارمى به صورت گاو است و براى چرندگان (چهارپايان) از خدا روزى مىطلبد. و آن گاو از آن هنگامى كه بنى اسرائيل گوساله را پرستيدند سرِ خود را فروهشته است. چون روز رستاخيز فرا رسد چهار تن ديگر بر اين چهار تن افزوده گردد. خداى تعالى فرمود: عرش پروردگارت را در آن روز هشت فرشته بر فراز سرشان بردارند.[١] و اما عرش كه علم است حاملان آن چهار تن از پيشينيان و چهار تن از پسينيان اند، چهار تنِ پيشنيان: نوح و ابراهيم و موسى و عيسىاند. و چهار تنِ پسينيان: محمد و على و حسن و حسين (ع). با اسانيد صحيح اينگونه از امامان ما (ع) درباره عرش و حاملان آن روايت رسيده است. از اين رو، اين چند تن حاملان علم شدهاند كه پيامبران پيش از پيامبر ما ٦ بر چهار شريعت بودهاند: نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و علوم از سوى اين چهار تن به ساير پيامبران رسيده است و همچنين علوم پس از محمد و على و حسن و حسين به امامانِ پس از حسين (ع) واصل گشته است.[٢]
[١] - حاقّه، آيه ١٧
[٢] - علم اليقين، ج ١، ص ٤١٨ به نقل از اعتقادات صدوق باب اعتقاد در عرش. ضميمه شرح باب حادى عَشَر، ص ٧٤