اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٩٨ - بررسى كلام مرحوم آخوند

عقد الحمل كه يك مقيّد و قيدى در كار است و درحقيقت، تركيبى در كار است، شما ديگر نبايد در انحلال به قضيّه ترديد داشته باشيد. [١]

بررسى كلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند در پاسخ اشكال صاحب فصول رحمه الله به محقّق شريف رحمه الله فرمود: اينجا كه شما مقيّد را محمول قرار مى‌دهيد دو جور فرض مى‌شود: يك‌وقت، محمول را ذات مقيَّد قرار مى‌دهيد نه به وصف مقيّد بودن. يعنى در مثال «الإنسان إنسان له الضحك»، محمول را «انسان» قرار مى‌دهيد و قيد- كه عبارت از ضحك است- را خارج از دايره محمول مى‌دانيد. تقيّد هم يك معناى حرفى است كه ملحوظ بالاستقلال نمى‌باشد، در اين صورت همان انقلابى كه محقّق شريف رحمه الله فرمود تحقّق پيدا مى‌كند، يعنى قضيّه ممكنه، انقلاب به قضيّه ضروريه پيدا مى‌كند زيرا درحقيقت، محمول شما «انسان» است و قيد ضحك خارج است و تقيّد هم يك معناى حرفى غير ملحوظ بالاستقلال است. ما ابتدا همين فرض اوّل مرحوم آخوند را مورد بحث قرار مى‌دهيم و پس از آن به بررسى فرض دوّم ايشان مى‌پردازيم: اشكال برفرض اوّل: مرحوم آخوند كه تقيّد را يك معناى حرفى مى‌داند، آيا براى اين معناى حرفى نقشى قائل است يا اينكه خيال مى‌كند معانى حرفيّه امورى هستند كه با نظر غير استقلالى به آنها نظر مى‌شود بدون اين كه داراى واقعيّت و حقيقت باشند؟ ما در مباحث معانى حرفيّه گفتيم: معانى حرفيّه، يكى از واقعيّات و حقايق عالم است و يك سنخ وجودى دارد كه اختصاص به خودش دارد، البته در قوّت وجود، حتّى به اعراض هم نمى‌رسد، زيرا اعراض نياز به يك موضوع دارند ولى معانى حرفيه نياز

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٧٩ و ٨٠