اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠٤ - آيا براى صحيحى، تصوير جامع استحاله دارد؟

آيا براى صحيحى، تصوير جامع استحاله دارد؟

آنچه تا اينجا گفتيم بر مبناى اين بود كه تصوير جامع صحيحى، ممكن باشد. ولى‌ مرحوم آخوند مى‌فرمايد: ممكن است كسى‌ اشكال‌ كرده و بگويد: تصوير جامع براى صحيحى غيرممكن و براى اعمّى ممكن است. اگر چنين كسى بتواند ادعاى خود را به اثبات برساند، بايد قول اعمّى را پذيرفت. مستشكل مى‌گويد: جامع بين نمازهاى صحيحه، يا امر مركّب است و يا امر بسيط. [١] ولى هيچ‌يك از اين دو را نمى‌توان به عنوان جامع فرض كرد. توضيح: اگر جامع را امر مركّب‌ داراى اجزاء فرض كنيم دو اشكال دارد: اوّلًا: مركّب داراى دو حالت است. اگر اجزائش تامّ باشد، متّصف به صحت، و اگر ناقص باشد متّصف به فساد مى‌شود. ثانياً: مركّب، هرچه باشد در حالتى صحيح و در حالتى فاسد است- بنا بر آنچه خود مرحوم آخوند قبول كردند و از اين جهت، مورد قبول هم هست- بنابراين نمى‌توان امر مركّبى را به عنوان جامع بين افراد صحيحه فرض كرد. و اگر جامع را امر بسيط فرض كنيم، دو احتمال در آن جريان پيدا مى‌كند: احتمال اوّل: امر بسيط، عنوان «مطلوبٌ» باشد. اين عنوان، منطبق بر نمازهاى صحيحه است. احتمال دوّم: امر بسيط، عنوانى باشد كه نتوانيم اسم آن را ببريم ولى ملازم با عنوان «مطلوبٌ» باشد. و احتمال سوّمى جريان ندارد. مستشكل مى‌گويد: اگر بخواهيم جامع را عنوان‌ «مطلوبٌ» بگيريم داراى سه‌

[١]- ما در سابق گفتيم: جامع بايد امر بسيط باشد ولى اين مستشكل هر دو صورت را فرض مى‌كند.