آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٩٣

[طرق إثبات الارتداد]

[مسألة ٩- يثبت الارتداد بشهادة عدلين وبالإقرار، والأحواط إقراره مرّتين ولا يثبت بشهادة النساء منفردات ولا منضمّات.]

راه اثبات ارتداد

ارتداد به شهادت دو عادل و به اقرار ثابت مى‌شود. احتياط در دو مرتبه اقرار است؛ و با شهادت زنان به تنهايى يا به انضمام مردان ثابت نمى‌گردد.

ارتداد با شهادت دو مرد عادل بدون ترديد ثابت مى‌شود؛ و دليلش، عموم دليل حجّيت بيّنه است. هرجا كه دليلى برخلاف اين عموم نداشتيم به آن اخذ مى‌كنيم. در باب زنا و لواط، دليل خاصّ بر چهار شاهد دلالت داشت. دست از اين عموم برداشتيم؛ ولى در باب ارتداد چنين دليل خاصّى نداريم. ارتداد يكى از موضوع‌هاى خارجى است و با بيّنه ثابت مى‌شود.

ارتداد با اقرار نيز ثابت مى‌شود. اگر ما باشيم و عموم دليل «إقرار العقلاء على أنفسهم جايز»، [١] يك اقرار كافى است؛ همان طور كه در حقوق مالى به اقرار واحد ترتيب اثر مى‌دهند. ليكن ورود قسمتى از روايات در باب حدود كه مكرّراً به آن‌ها اشاره كرده‌ايم مبنى بر اين كه اقرار به منزله‌ى شهادت است- همان‌طور كه در روايت اقرار زن آبستن نزد اميرمؤمنان عليه السلام امام پس از هر اقرارى فرمود: «... أللّهم إنّها شهادة ... أللّهم إنّهما شهادتان ... أللّهم هذه ثلاث شهادات ... أللّهم إنّه قد ثبت عليها أربع شهادات ...»- [٢] سبب حدوث شبهه‌ى زير شده است:

اگر اقرار به منزله‌ى شهادت است، هرجا كه دو شاهد نياز بود، پس دو اقرار نيز لازم است. امام راحل رحمه الله به سبب اين شبهه احتياط واجب كرده‌اند؛ زيرا، حدّ در اين‌جا يا قتل است و يا منتهى به قتل مى‌شود. بنابراين، خيلى جرئت مى‌خواهد با يك اقرار كار را تمام‌

[١]. وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ١١١، باب ٣ از ابواب كتاب الاقرار، ح ٢.

[٢]. همان، ج ١٨، ص ٣٧٧، باب ١٦ از ابواب حدّ زنا، ح ١.