تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٩ - رهنمودهايى از آيات

خواستار آن نبودند كه از اختلاف جلوگيرى كنند، از اين اختلاف رهايى بخشد، و به همين سبب مردمان پس از موسى دچار اختلاف شدند، به همان گونه كه پس از پيامبر ما محمد (صلّى اللَّه عليه و آله) نيز در ميان مسلمانان چنين اختلافى بروز كرد، و به سبب موجود بودن عوامل فراوان وحدت در ميان مسلمانان نمى‌توانيم بگوييم كه اين اختلاف از جانب خداوند متعال بوده است.

شايد سبب تقارن ميان بنى اسراييل و امت اسلامى را به اختصار بتوان در دو امر خلاصه كرد

اول: چنان كه پيش از اين در حديثى از رسول اللَّه (ص) دالّ بر اين گذشت كه امت اسلامى/ ٨٤ مو به مو و نعل به نعل بر روش بنى اسراييل گام بر خواهد داشت، و حتى اگر در لانه سوسمار داخل شده باشند، اينان نيز چنين خواهند كرد.

دوم: به سبب دلالت بر آن كه هر چه بر بنى اسراييل گذشت، به قانونى اجتماعى يا سنتى حياتى شباهت دارد كه بر حسب عادت ميان امتها جريان دارد، مگر اين كه خدا از آن جلوگيرى به عمل آورد.

و از اين آيات دو بصيرت به ما الهام مى‌شود

اول: اين كه خدا براى بنى اسراييل همه اسباب خوشبختى را فراهم آورده بود، پس به آنان كتاب و حكومت و پيامبرى بخشيد، و آنان را بر جهانيان برترى عنايت كرد، و بيناتى از امر به ايشان داد، و علم و فهم نصيبشان كرد، ولى آنان به سبب بغى و گناه با يكديگر اختلاف پيدا كردند، و مصيبتهايى بر سر خود آوردند كه حكايت از آن مى‌كند كه اين گناه و بغى رنگ فردى نداشت، بدان سبب كه هر كس ستم كند ديگران را بر ستم كردن تشويق مى‌كند، و معمولا اين ستمگرى انتشار مى‌يابد و به جايى مى‌رسد كه هر كس چنان مى‌پندارد كه هر كس به ديگران ستم نكند گرفتار ستم مى‌شود، يا اگر گرگ نباشد گرگان او را خواهند خورد.

و سپس ستمگر درنگ نمى‌كند تا به جستجوى فلسفه‌اى براى ستم كردن به دست آورد، و محورى كه ستمگران در پيرامون آن جمع شوند، و قوانين و سنتهايى براى آن وضع كنند، و دستگاهى تبليغاتى براى دعوت كردن مردم به گردهمايى و