تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٩٨

نباشيد) او باز گردندگان و توبه كنندگان را مى‌آمرزد». [٥١] همه مردمان، در دوره زندگى، از راه گردنكشى يا فشار يا حتى نادانسته، از حق انحراف حاصل مى‌كنند و به طرف باطل مى‌روند،/ ٤٩١ ولى مؤمن اين امتياز را دارد كه: اولا به انكار و گردنكشى اين كار را نمى‌كند، و ثانيا به خطاى خود استمرار و دوام نمى‌بخشد بلكه سعى در اصلاح و علاج آن مى‌كند و اين كار را در نزديكترين فرصت ممكن انجام مى‌دهد، و او را مى‌بينيم كه پس از ارتكاب گناه به توبه مى‌پردازد، و بعد از غفلت ورزيدن هشيار مى‌شود، و پس از انحراف به راه مستقيم باز مى‌گردد، و پس از نادانى به خاطر مى‌سپارد و در ياد نگاه مى‌دارد، و بنا بر اين هر نسبتى كه با گناه از خدا دور مى‌شود، خود را با توبه به او نزديك مى‌كند، و هر وقت طبيعت جهل و نادانى او را غافل مى‌سازد، فشارهاى زندگى او را به ياد خدا مى‌اندازد و با كمك اراده ايمان به كندن ريشه انحراف مى‌پردازد، پس در توبه و بازگشت به خدا مبالغه مى‌كند و آن را مكرر مى‌سازد حتى براى يك گناه كه از آن توبه كرده و بار دوم و سوم به آن بازگشته است، بى آن كه يأس بتواند بر او مستولى شود، از نظر ايمانى كه به رحمت گسترده و آمرزندگى او دارد، به استغفار و توبه مى‌پردازد؛ و چرا از رحمت خدا نوميد شود در صورتى كه مى‌داند يأس از صفات كافران است؟ چرا مأيوس شود در صورتى كه نداى پروردگارش بدين گونه به او رسيده است يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ‌ [٥٢] يا اين گفته او عزّ و جلّ وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ‌ و چه كس جز گمراهان از رحمت پروردگارش نوميد مى‌شود؟»، [٥٣] پس مؤمن مجرّد غفلت از پروردگارش را دورى از او به حساب مى‌آورد و به او باز مى‌گردد، پس پيوسته در حال بازگشت به خدا و پيوسته با ادب كردن خودش به معراج به سوى خدا اشتغال دارد.