كه تراز بالايى از تكامل عقل انسان را تشكيل مى‌دهد، در قرآن تجسم پيدا مى‌كند و اسمى از اسماء حسناى خدا را به ياد ما مى‌آورد، سپس از آن اسم به تدريج فرود مى‌آيد و به نمودهاى گوناگونى مى‌رسد كه آن اسم كريم در عالم طبيعت (آفاق) و عالم انسان (انفس)، در زمان حاضر انسان يا در گذشته و آينده، تجلّى پيدا مى‌كند، تا به نور خدا امواج پرتوهاى انديشه او از بعضى از نمودهاى آفرينش به نامهاى آفريننده صعود پيدا كند، و از آسمان پروردگار به ديگر ظواهر و نمودها نازل شود،/ ١٢٥ و از گذشته بشريت به زمان حاضر و آينده آن برسد، و بدين گونه آفاق شناخت او گسترش يابد، و بينش فهم او در اعماق غيب فرو رود و به جستجو بپردازد، و عقل او در درجات يقين بالا رود، و نفس وى به نور ايمان پاكيزه شود، و خدا او را به نور درخشان خود رهبرى كند، و همچون پروردگار قوى و عزيز خويش قوى و عزيز شود، و به همان گونه كه پروردگارش حكيم و خبير است حكيم و خبير شود، كه اين همه از معرفت و شناخت نامهاى نيكوى خدا (اسماء اللَّه الحسنى) به دست مى‌آيد.

بسا هست كه روش قرآنى به صورتى معكوس آنچه گذشت عمل مى‌كند، پس به بيان نمودى در آفاق جهان يا اعماق نفس يا ابعاد تاريخ مى‌پردازد، و سپس نامى از نامهاى نيكوى خدا را ياد مى‌كند، و خاتمه‌هاى آيات قرآنى همچون وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ‌، اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ، إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌ و ...، اگر در آنها تدبر كنيم بسيار مفيد است، بدان جهت كه پروردگار ما را به نمودى اشاره مى‌كند و سپس ميان آن و نامى از نامهاى حسنى ارتباط برقرار مى‌سازد، پس چون آن را خوب بفهميم، از تجلّيات آن در ديگر نمودها آگاه خواهيم شد.

در آن جا كه سياق در آيه دوم از آن ياد مى‌كند كه اين كتاب فرو فرستاده شده از سوى خدا است، و خدا عزيز حكيم است، در آيه سوم از بعضى از تجليات عزت و حكمت بحث مى‌كند و مى‌گويد

ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى‌ آسمانها و زمين و آنچه را كه ميان آنها است، جز به حق و اجل و مدت سرآمدنى نامبرده و تعيين شده نيافريديم.»