تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٥ - شرح آيات

پرداخته، و مفسران در آن به تفصيل سخن گفته‌اند، و عمق قضيه به اندازه‌اى است كه سخن گفتن از آن در ضمن يك تفسير كافى به نظر نمى‌رسد، بلكه نيازمند مطالعات مفصل است.

امّا آيه دوم از موضوع صلح ولى به صورتى عامتر سخن مى‌گويد و درباره علاقه و ارتباط ميان مؤمنان كه به درجه برادرى كامل رسيده باشد بحث مى‌كند.

/ ٣٨٦

شرح آيات

[٩] آيات قرآن معمولا پيش از آن كه از حالتهاى عادى بحث كند، درباره بدترين حالات سخن مى‌گويد، مثلا در آن هنگام كه سورة النساء از حالات اجتماعى بحث مى‌كند، در آغاز آن به بحث درباره حالت طلاق مى‌پردازد كه عقده پيوند خانوادگى است، و به همين گونه سوره نور كه حدود يك خانواده صاحب فضيلت را ترسيم مى‌كند، با بيان حد زنا آغاز مى‌شود، و سوره مائده كه سازنده حيثيت تمدن اسلامى است، از حرام بودن تجاوز به اموال يتيمانى سخن مى‌گويد كه از ضعيفترين حلقه‌هاى پيوستگى اجتماع محسوب مى‌شوند، و در اين جا نيز آيات در ابتدا پيچيده‌ترين حالات اختلاف را مورد بحث قرار مى‌دهد، و سپس به تدريج به بيان حالات ديگر مى‌پردازد كه پيچيدگى كمتر دارد، پس چرا چنين است؟

چنان مى‌نمايد كه در پى همه اين حالات دو حكمت وجود دارد

نخست: در بيان هدفى كه تسلسل حالتها سرانجام به آن منتهى مى‌شود، براى آن كه مبدأ آن مورد بى اعتنايى قرار نگيرد، و خلافهاى جزئى كه معمولا طرف توجه چندان واقع نمى‌شود، و شايعاتى كه در اين جا عليه جمعى پراكنده مى‌شود و جلوگيرى ندارد چندان نمو پيدا مى‌كند كه به يك مبارزه خونين ميان دو گروه از افراد بشر تبديل مى‌شود از نظر دور نماند و حقايق چنان كه بايد و شايد آشكار شود، ناگزير بايد نخست نمونه‌اى آشكار از آن عرضه شود سپس ديگر حالات با آن در معرض مقايسه قرار گيرد.