شيطان مصايِد و ابزارهاى آشكارِ آدمى، بسيار دارد، حتّا در عبادت‌ها رخنه مى‌كند، و با دامِ ريا و سُمْعَه و عُجب و خودپسندى و خودبزرگ‌بينى و ...، نيّت‌هاى پاك و كارهاى شايسته آدميان را تباه مى‌سازد. همچنان كه خداى تعالى فرمود: به دهانِ‌شان لجام مى‌نِهَد و به هر سو كه بخواهد، مى‌برد. هيچ‌كس از خطرِ دام‌هاى او در مقام ايمنى ننشسته است، حتّا آن‌ها كه به مقامات رفيع دست يافته و به خداوند تقرّب جسته‌اند. داستانِ عابدِ «مستجاب‌الدّعوه» كه مفسّران نام او را «بلعم باعورا» نوشته‌اند، بهترين نمونه در نماياندنِ اين خطر بزرگ است.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْنَاهُ آيَاتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ. وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا وَلكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِن تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ.

سَاءَ مَثَلًا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَأَنْفُسَهُمْ كَانُوا يَظْلِمُونَ. مَن يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَمَن يُضْلِلْ فَأُولئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ.[١] و خبر آن كسى را براى آنان بخوان كه [دانش‌] آيات خويش را بدو ارزانى داشتيم اما او از آنها كناره گرفت و شيطان در پى او افتاد و از گمراهان شد. و اگر مى‌خواستيم [جايگاه‌] او را با آن آيات، فرا مى‌برديم، اما او به دنيا گراييد و از هواى نفس خود پيروى كرد؛ از اين رو داستان او چون داستان سگ است كه به او بتازى، لَهْ لَهْ مى‌زند و اگر او را وانِهى، [باز] لَهْ لَهْ‌[٢] مى‌زند؛ اين داستان گروهى است كه آيات ما را دروغ شمردند، پس اين داستان را بازگوى، باشد كه آنان بينديشند. بد داستانى است [داستانِ‌] كسانى كه آيات ما را دروغ شمردند و به خويش ستم مى‌ورزيدند. كسانى را كه‌

[١] - اعراف، آيه ١٧٥- ١٧٨

[٢] - له له زدن: صداى نفس كشيدن پياپى همراه با بيرون افتادن زبان از دهان، بر اثر تشنگى يا گرما: از لَهْ لَهِ سگ پيدا بود كه‌خيلى تشنه است. فرهنگ بزرگ سخن، ج ٧ ع ص ٦٤٧٧