بارخدايا! بر محمد و دودمانش درود فرست، و ما را از تندى و سختى پيش‌آمدهاىِ روزگار حفظ كن. آرى تنها عنايت و كفايت خداوند است كه در اين رويدادهاى خطرخيز، آدمى را نگاه مى‌دارد. همچنان كه در صحنه‌هاى پرخطر مؤمنان را همواره كفايت كرده است:

وَرَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا خَيْراً وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ وَكَانَ اللَّهُ قَوِيّاً عَزِيزاً.[١] و خداوند كافران را در [اوجِ‌] كينه‌شان، بى‌آن كه به دستاوردى رسيده باشند، باز گرداند و خداوند در جنگ، مؤمنان را بسنده شد و خداوند توانايى پيروزمند است.

آرى! آنجا كه آدمى از علل و اسباب مى‌بُرَد و همه درها به رويش بسته مى‌شود، تنها خداست كه او را با كفايتِ خويش حفظ مى‌كند:

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ.[٢] آيا خداوند، بنده خويش را بسنده نيست؟

ما ز خود سوى تو گردانيم سر		چون تويى از ما به ما نزديكتر[٣]

ماحصلِ پيش‌گفته‌ها

ماحصل آن چه گفته شد، اين است كه جهانى كه ما در آن زندگى مى‌كنيم سراى تحول و دگرگونى است و هيچ‌يك از شئون آن، دوام و ثبات ندارد. از اين رو، همه انسان‌ها، در هر مرتبه و مقامى كه باشند، خواه ناخواه، با رويدادهاى ناگوارَش مواجه مى‌شوند، و به آفت‌هاى آن مبتلا مى‌گردند. على (ع) فرمود:

لا يَأمَنُ احَدٌ مِنْ صُرُوفِ الزَّمانِ وَ لايَسْلَمُ مِنْ نَوائِبِ الايَّامِ.[٤] هيچ كس از حوادث و تحولات و سختى‌هاى روزگار، ايمن نيست و از درد و رنج‌ها و مصائب آن به سلامت نمى‌مانَد.

[١] - احزاب، آيه ٢٥

[٢] - زمر، آيه ٣٦

[٣] - مثنوى، دفتر دوم، بيت ٢٤٤٨.

[٤] - فهرست غرر، ص ١٤٨