كريم: يَعْلَمُونَ ظَاهِراً مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ.[١] نمايى از زندگانى اين جهان را مى‌شناسند و از جهان واپسين غافلند. و همه چيز را در «علم ناقص» و گاه «دانشِ غلط» خود، مى‌دانند و سخت دلبرده ظاهر اشيا و جهان‌اند، كه در قياس با دركِ حقايقِ غيب، همچون ترشح آبِ دهان است در جنبِ دريايى موج‌خيز. براى همين با يأس از داده‌هاىِ علم و تجربه و شناخت محدود بشرى، از سامانِ زندگى خويش نيز مأيوس مى‌شود.

آدمى داند كه خانه حادث است‌		عنكبوتى نه كه در وَى عابث است‌
پشّه كَى داند كه اين باغ از كَى است؟		كو بهاران زاد و مرگش در دى است‌
كِرم كاندر چوب زايد سستْ حال‌		كَى بداند چوب را وقت نهال؟

و امّا انسان‌هاى الهى؛ آن‌ها كه بُرْدِ نگاهِ‌شان، تنها همين جهان و همين منظومه، با همه اكتشاف‌ها و تحقيقاتى كه درباره آن‌ها شده است، نيست و دريافته‌اند، كه با «زادنِ در بهاران و مرگِ دردِىْ» نمى‌توان به زواياى اسرارآميز و گوشه‌هاى بيكرانِ اين «باغ» پى برد، و بر همه قوانين حاكم بر آن تسلط يافت. اينان، در برخورد با حوادث طبيعى و رويدادهاى يادشده، از عوامل و وسائل طبيعى آغاز مى‌كنند و با يأس از آن‌ها، هرگز مأيوس نمى‌شوند؛ چرا كه همراه با به كارگيرى اين عوامل اميدشان به جاى ديگر است و در دل با آن اراده غيبى كه بر آب و خاك و ابر و باد و ماه و آفتاب و كهكشان‌ها و بيكران‌ها فرمانروايى دارد، راز و نياز دارند و از جانِ جهان، كه بى‌فرمان او قطره‌اى از دامن ابر در كامِ تشنه زمين نمى‌چكد و دانه‌اى در شكم خاك شكافته نمى‌شود، مى‌خواهند تا كوشش آن‌ها، به نتيجه‌اى مطلوب رسد و خواسته‌هاشان، جامه عمل پوشد؛ چرا كه بر اين باورند: اثرگذارِ حقيقى خداست: لامؤثّر فِى الْوُجُودِ الّا اللَّه. و مى‌دانند كه گرهِ هر دشوارى به دست او گشوده مى‌شود، و تندىِ هر سختى و صلابت هر پديده‌اى به قدرت او مى‌شكند، و راهِ بُرون شو، به سوى آسايش و گشادگى از او، درخواست مى‌گردد، و دشوارى‌ها به توان او آسان مى‌شود و سبب‌ها به لطف و مهر او فراهم مى‌گردد. قضا به قدرت او جارى است و همه چيز به اراده او مى‌گذرد. از اين رو، براى همين، هرگز اميد

[١] - روم، آيه ٧