يَعْلَمُونَ.[١] همانا خداوند شكافنده دانه و هسته است. زنده را از مرده بيرون مى‌آورد و بيرون آرنده مرده از زنده است. اين است خداى شما، پس كجا گردانيده مى‌شويد؟! شكافنده سپيده دم است و شب را براى آرامش قرار داد و خورشيد و ماه را با حساب درست- يا معيار براى حساب- پديد كرد.

اين است اندازه نهادنِ آن بى‌همتاى توانمندِ دانا. و اوست كه براى شما ستارگان را آفريد تا در تاريكى‌هاى خشكى و دريا بدان‌ها راه يابيد. ما نشانه‌ها را براى گروهى كه مى‌دانند به تفصيل بيان كرده‌ايم.

اى مبدَّل كرده خاكى را به زر		خاكِ ديگر را بكرده بوالبشر
كارِ تو تبديلِ اعيان و عطا		كار من سهوست و نسيان و خطا
سهو و نسيان را مُبَدَّل كن به علم‌		من همه خِلمم، مرا كن صبر و حلم‌
اى كه خاكِ شوره را تو نان كنى‌		وى كه نانِ مُرْده را تو جان كنى‌

اى كه جانِ خيره را رهبر كنى‌		وى كه بى‌ره را تو پيغمبر كنى‌
مى‌كنى جُزوِ زمين را آسمان‌		مى‌فَزايى در زمين از اختران‌[٢]

آرى، همين سنّت هاست كه حكمت و مشيت خدا را آشكار مى‌كند و مى‌نماياند كه جهان، بيهوده آفريده نشده و به خود وانهاده شده نيست. بسا فرزندى يكتاپرست و مؤمن از پدرى بت پرست و مشرك به وجود آمده و بر خلاف پدرش قيام كرده و مردم را به يگانگى خداوند فراخوانده است. زيرِ تختِ فرعون نطفه موسى كليم بسته مى‌شود و بر سفره او بزرگ شده، بُرنايى نستوه مى‌گردد. همين موسى دست پرورده فرعون با بازوانى ستبر و اراده‌اى پولادين و ايمانى قوى و با دلى آرام، ادّعاى ربوبيّت او را به هيچ مى‌گيرد و اساس حكومت اش را در هم مى‌كوبد. مولوى در مثنوى، در داستان پيدايش موسى، آنگاه كه فرعون رَحِمْ‌ها را سانسور مى‌كرد و شكم‌ها را مى‌دريد و همه نوزادان بنى اسرائيل را كنترل مى‌كرد، چه زيبا سروده است:

حمله بردى سوى در بندانِ غيب‌		تا نيايند اين طرف مردانِ غيب‌

[١] - انعام، آيه ٩٥- ٩٧

[٢] - مثنوى دفتر پنجم، بيت ٧٨٠- ٧٨٥.