است. قرآن كريم در دو جا از اين همه نابسامانى، تباهى و انحطاط، به «ضَلالٍ مُبِينْ»،[١] يعنى گمراهى آشكار، و به تعبير دقيق‌تر، گمراهى جدا كننده كه آنها را از هر سو از هدايت الهى دور كرده بود، تعبير كرده است. اگر چه در ضمن سوره‌ها و آيه‌هايى چند به شرح و تبيين آن پرداخته است، كه در اين جا به يك نمونه آن اشاره مى‌شود:

قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَاحَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَلَاتَقْتُلُوا أَوْلَادَكُم مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ. وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى‌ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَانُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاْعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى‌ وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ. وَأَنَّ هذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَلَاتَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ ذلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ.[٢] بگو: بياييد آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده بخوانم: اينكه چيزى را با او شريك مگيريد، و به پدر و مادر نيكى كنيد، و فرزندان خود را از بيم درويشى و تنگدستى مكُشيد، ما شما و آنان را روزى مى‌دهيم. پيرامون كارهاى زشت، چه آشكار و چه نهانش، مگرديد و كسى را كه خدا [كشتن او را] حرام كرده مكُشيد مگر به حق. اينهاست كه [خدا] شما را به آن سفارش كرده است. باشد كه خرد را كاربنديد. و پيرامون مال يتيم مگرديد- مگر به وجهى كه نيكوتر است- تا به جوانى و نيروى خود برسد. و پيمانه و ترازو را به عدل و انصاف، تمام بدهيد. هيچ كس را تكليف نمى‌كنيم مگر به اندازه توانش. و چون سخن گوييد [يا گواهى مى‌دهيد] به عدل و داد گوييد اگر چه خويشاوند باشد. و به پيمان خدا وفا كنيد. اينهاست كه [خدا] شما را به آن سفارش كرده است؛ تا شايد ياد كنيد و پند گيريد. و اين است راه راست من، پس آن را پيروى كنيد و به راه‌هاى‌

[١] - همان و سوره جمعه، آيه ٢

[٢] - انعام، آيه ١٥١- ١٥٣