در اين دو آيه به تصريح مهاجرت را براى ستمديدگان، عاملى در راهِ زندگى بهتر و برخوردارى از مواهبِ بيش‌تر مى‌داند و اين حقيقتى است كه پيامبر ٦ بهتر از هر كسى از آن آگاه است.

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيراً. إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا. فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوَّاً غَفُوراً. وَمَن يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَسَعَةً وَمَن يَخْرُجْ مِن بَيْتِهِ مُهَاجِراً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى‌اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً.[١] همانا فرشتگان به كسانى كه جانشان را در حالى كه ستمكار بر خويش بوده‌اند مى‌ستانند گويند: [در كار دين‌] در چه [حال‌] بوديد؟ گويند: ما در زمين ناتوان شمرده شدگان بوديم.

گويند: مگر زمين خدا فراخ نبود تا در آن هجرت كنيد؟ جايگاه اينان دوزخ است و بد بازگشتگاهى است؛ مگر ناتوان شمرده شدگان از مردان و زنان و كودكانى كه چاره‌اى ندارند و راهى- براى هجرت- نيابند؛ اينانند كه اميد است خدا از آنان در گذرد، و خدا در گذرنده و آمرزگار است. و هر كس در راه خداوند هجرت گزيند، در زمين سرپناهى فراوان و گشايشى خواهد يافت و هر كه از خانه خويش براى هجرت به سوى خداوند و پيامبرش برون آيد سپس مرگ، او را دريابد؛ بى‌گمان پاداش او بر عهده خداوند است و خداوند آمرزنده‌اى بخشاينده است.

در اين آيه، پيامى است به همه انسانهايى كه به خاطر پيوندهاى عاطفى، سنّت‌هاى اجتماعى و يا نزديك بينى سياسى و ضعف و زبونى روانى، تن به ننگ داده‌اند و در زير آوار ستم و فساد، خاموش، جان سپرده‌اند و هيچ نگفته‌اند. حق و آزادى هميشه زير سقف‌هاى كوتاه و در پس درهاى بسته و حصارهاى تسخيرناپذير، خفقان گرفته و مرده‌

[١] - نساء، آيه ٩٧- ١٠٠