إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكاً وَهُدىً لِلْعَالَمِينَ. فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَن دَخَلَهُ كَانَ آمِناً.[٢] هر آينه نخستين خانه‌اى كه براى [پرستشِ‌] مردم نهاد شده همان است كه در بكّه- محلّ ازدحام؛ جايگاه كعبه در مكّه- است كه با بركت است و جهانيان را راهنماست، در آن (خانه) نشانه‌هاى روشن و هويداست: مقام- جاى ايستادن- ابراهيم [در آن است‌]؛ و هر كه در آن خانه در آيد ايمن است.

همان گونه كه جزيرةالعرب سرزمينى با ويژگيهاى خاص خود بود، سرزمين «مكّه» نيز شهرى برجسته در ميان اعراب به شمار مى‌رفت. و اسباب و زمينه‌هاى بسيارى دست به دست هم داده بود و اين شهر را در نظر اعراب، مظهر عزّت و سرافرازى، پايگاه امن براى گِرد آمدن اعراب، جايگاهِ بالندگى زبان و ادبيات عرب، قرار داده بود، كه برخى از مهم‌ترين و برجسته‌ترين آن زمينه‌ها عبارتند از:

يك، پدر پيامبران، ابراهيم، براى نخستين بار، سنگ بناى اين شهر را نهاد و از آن پس اين شهر، شهرِ بزرگ اعراب و شهر محورى آنان بود كه همه توانمنديهاى مردم بر محور اين شهر قرار مى‌گرفت. «مكه» و ساكنان آن، همان فرزندان ابراهيم بودند كه در ميان اعراب جايگاه رفيعى يافتند و اين مظهر اجابت دعاى ابراهيم بود، آنجا كه از خداوند چنين درخواست كرد:

رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُم مِنَ الَّثمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ‌

[١] - بقره، آيه ١٢٧

[٢] - آل عمران، آيه ٩٦