گفت و گوى با خداوند و حاجت خواهى از او، به تبيين و تفسير معارف بنيادين وحى محمدى، كه در نزولِ الهى خود چون رازِ سر به مُهرى در كتاب خداوند (قرآن) تدوين شده، سخن گفته است. و على رغمِ پندارِ نادرستِ برخى ساده‌انديشانِ سطحى‌نگر، كه پنداشته‌اند امام (ع) در اين ميراثِ جاودانه منحصراً به معنويت اسلامى- به معناى ارتباط فرد با خداوند و تضرّع و لابه، به درگاهِ او- پرداخته، به همه حوزه‌هاى معرفتى نظر داشته است. و امّا از آنجا كه هر انسانى وظايف اجتماعى متعددى دارد، و اين وظايف مبتنى بر تكاليف و تعهدهاى اساسى‌ترِ اوست، كه نخستين آنها، ايمانِ به خداوند و برقرارى رابطه درست با حضرت حق است، بيش از هر چيز، در صحيفه سجّاديّه، نوعى حضورِ رازآميزِ الهى مشهود است؛ كه انسان را، قطع نظر از اين كه كدام يك از دعاهاى آن را تلاوت كند و يا قطع نظر از اين كه فحوا و محتواى پيام آن‌ها چه باشد، به محضر خداوند مى‌برد و در مجلس انسِ فرشتگانِ مقرّب، در محضر اولياى الهى مى‌نشاند. بر اين اساس، صحيفه به كرّات، از اسلام به عنوان يك واقعيت پويا و زنده و ارگانيك، كه سه بعد اساسى دارد:

اصول عقايد و تعاليم نظرى، وظايف عملى و تكاليف اخلاقى، ياد كرده است. و بر ضرورت مطلق از هدايت و ارشاد الهى- آن گونه كه در قرآن و متون معتبر حديثى، در حوزه زندگى فردى و اجتماعى تجسم يافته است- تاكيد و ابرام ورزيده است. و البته امام سجّاد (ع) اين متن مقدّس و منبع و مايه سرشارِ هدايت را، در دوره اختناقِ اموى و جاهليّتِ آل ابوسفيان، با هنرى بى‌نظير، در قالب و محتواى دعا، ارائه فرموده است.

هجدهم رجب المرجّب ١٤٢٧ ه. ق‌محمد تقى خلجى‌