حجت فرموده است، كه به آن‌ها عقل و نيروى تشخيص حق و باطل و خوب و بد داده، سپس پيامبرانى فرستاده است، تا آيات خدا را براى آنان بخوانند و قوانين و احكام الهى را در ميان آنان اجرا كنند. و رسالت آنان را به معجزاتى مقرون ساخته و با براهينى توأم گردانيده است، تا دليلِ صدق گفتار و مويّد ادعاى آنان گردد:

رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى‌ اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً.[١] پيامبرانى نويدبخش و هشداردهنده، تا پس از اين پيامبران، براى مردم بر خداوند حجتى نباشد و خداوند پيروزمندِ فرزانه است.

و امّا عدّه‌اى از اين هدايت بهره‌بردارى نموده و عدّه ديگر راهِ ضلالت را پيش گرفته‌اند، و اين هدايت را، هدايت تشريعى عمومى خوانده‌اند.

إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِراً وَإِمَّا كَفُوراً.[٢] ما به او راه را نشان داده‌ايم خواه سپاسگزار باشد، يا ناسپاس.

وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَبِّكُمْ فَمَن شَاءَ فَلْيُوْمِن وَمَن شَاءَ فَلْيَكُفُرْ.[٣] و بگو كه اين [قرآن‌] راستين از سوى پروردگار شماست، هركه خواهد، ايمان آوَرَد و هر كه خواهد، كفر پيشه كند.

وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَى‌ عَلَى‌ الْهُدَى‌.[٤] و امّا [قوم‌] ثود را رهنمون شديم و آنان نابينايى [و گمراهى‌] را بر رهيابى گزيدند.

شش، هدايت ويژه خداوند: اين مرتبه از هدايت، عنايت ربّانى درباره برخى بندگان است. خداوند متعال به مقتضاى حكمت خويش اين نوع هدايت را به بعضى از بندگانش اختصاص مى‌دهد كه براى آنان مقدمات نيل به كمال و وصول به مقصود را آماده و مهيّا مى‌سازد، كه اگر خداوند توجه خاصّى به آنان نمى‌نمود و وسايل كمال و شايستگى براى آنان مهيا نمى‌كرد و در نهايت، از انحراف و شقاوت محفوظشان نمى‌داشت، به طور قطع‌

[١] - نساء، آيه ١٦٥

[٢] - دهر، آيه ٣

[٣] - كهف، آيه ٢٩

[٤] - فُصّلت، آيه ١٧