چون خزان بر شاخ و برگ دل مزن‌		خلق را مسكين و سرگردان مكن‌
بر درختى كآشيان مرغ تست‌		شاخ مشكن مرغ را پران مكن‌
جمع و شمع خويش را بر هم مزن‌		دشمنان را كور كن، شادان مكن‌
گر چه دزدان خصم روز روشن‌اند		آنچ مى‌خواهد دل ايشان مكن‌
كعبه اقبال، اين حلقه‌ست و بس‌		كعبه اوميد را ويران مكن‌
اين طناب خيمه را بر هم مزن‌		خيمه تست آخر اى سلطان مكن‌
نيست در عالم ز هجران تلخ تر		هر چه خواهى كن وليكن آن، مكن‌

(كليات شمس)

عبوديّت، تنها راه وصول به مقام قرب‌

از آنجا كه خداى يگانه، لايتناهى و مطلق و نيز رحمان است نمى‌توانسته است نيافريند، علاوه، بخشش، ذاتىِ حقيقتِ خير است و خداى رحمان، كه خير محض است ناگزير از تاباندنِ حقيقتى بوده است كه اين جهان و در واقع همه جهان را تشكيل مى‌دهد به هر حال، خداوند جهان و انسان را آفريده است. و قهراً آفرينش او عبث و بى‌غايت نيست. همچنان كه خردمندان و دانايان بدان اعتراف كرده‌اند: رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا.[١] پروردگارا! اين (آسمان‌ها و زمين) را بيهوده نيافريده‌اى، و درباره خصوصِ انسان در آموزه‌هاى دينى آمده است:

افَحَسِبْتُمْ انَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ انَّكُمْ الَيْنا لاتُرْجَعُونَ.[٢] آيا پنداشته‌ايد كه ما شما را بيهوده آفريده‌ايم و شما به سوى ما بازگردانده نمى‌شويد؟

وَاعْلَمُوا عِبادَ اللَّهِ انَّهُ لَمْ يَخْلُقُكُمْ عَبَثاً وَ لَمْ يُرْسِلْكُمْ هَمَلًا.[٣] بندگان خدا بدانيد كه خدا شما را بيهوده نيافريد، و بى‌سرپرستتان نداشت.

و امّا اين كه اين هدف چيست؟ امام سجاد (ع) در اين فراز، به تلويح، در شكل و قالب‌

[١] - آل عمران، آيه ١٩١

[٢] - مؤمنون، آيه ١١٥

[٣] - نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٥