اين آفريده عظمى‌ را به اعتبارى «قلم اعلى‌» ناميده‌اند؛ چراكه فرمود: «اوَّلُ ما خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمُ» و به اعتبار ديگر «عقل اوّل»؛ چراكه فرمود: «اوَّلُ ما خَلَقَ اللَّهُ‌العَقلُ».[١]

علّامه مجلسى گويد: «روح» در اين فراز از سخن امام (ع) كه فرمود: «وَ الرُّوُح الَّذِى هُوَ عَلى‌ مِلائِكَةِ الْحُجُبِ»، مهتر و سرپرست فرشتگانى است كه بر حجابها گماشته شده و ساكن در حجابهاست و ظهور در تشخّص دارد؛ يعنى روح، يك شخص است كه سرپرستى و تدبير فرشتگان ياد شده به عهده اوست. و اين احتمال نيز كه اسم جنس باشد هست؛ يعنى خداوند براى هر حجابى سرپرستى، كه روح ناميده مى‌شود گماشته است.[٢]

و اما تعبير: وَ الرُّوُحُ الَّذِى هُوَ مِنْ امْرِكَ. روحى كه از امر توست»، اشاره است به سخن خداى تعالى كه فرمود: وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي.[٣] و تو را از روح پرسند بگو: روح از فرمان پروردگار من است. مِنْ، در «مِنْ امْرِكَ» و در «مِنْ امْرِ رَبّىِ»، براى بيان جنس است، و در آيات ديگر نيز براى بيان جنس است. مانند: يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى‌ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ.[٤] از فرمان خويش (امر) بر هر يك از بندگانش كه بخواهد روح را مى‌افكند- القاء مى‌كند و در اوْحَيْنا الَيْكَ روُحاً مِنْ امْرِنا.[٥] از فرمان خويش روحى را به تو وحى كرديم و يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى‌ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ.[٦] فرشتگان را با روح- فرشته بزرگوارى كه همراه وحى است- به خواست و فرمان خويش بر هر كس از بندگانش كه بخواهد فرو مى‌فرستد. در همه اين آيات «مِنْ» براى بيان است؛ يعنى روح از جنس و سنخ «امْر» است و در جاى ديگر به تبيين «امْر» پرداخته است و آن را «كُن» كه همان كلمه «ايجادى» است و در حقيقت همان «ايجاد» است، دانسته است و ايجاد، عبارت از وجود هر چيز است؛ يعنى وجود هر چيز به لحاظ استناد آن به خداى تعالى و اين كه هستىِ آن، قائم به ذات است:

[١] - مفاتيح الغيب، ص ٣٤٠

[٢] - بحار الانوار، ج ٥٩، ص ٢٢٠

[٣] - اسراء، آيه ٨٥

[٤] - مؤمن، آيه ١٥

[٥] - شورى، آيه ٥٢

[٦] - نحل، آيه ٢