موجوداتى آشنا مى‌شود كه در ژرفاى وجود آدمى، از دوره زندگىِ در رَحِم تا پايان دوره حيات اين جهانى و لحظه بسيار حساس مرگ و مراحل پس از آن حضور فراگير دارند و از راست و چپ وجود آدمى او را فراپوشيده و همه كارهاى او را زير ديدِ تيز خود گرفته‌اند. هر سخنى كه بر زبان مى‌آوَرَد، مراقب و حاضرند تا آن سخن را بنويسند، و هر انديشه‌اى كه بر ذهن او مى‌گذرد و آن چه بر خاطره‌اش خطور مى‌كند يا بر دل او مى‌نشيند ثبت و نگهدارى مى‌كنند و هيچ كار خرد و بزرگى را، ناشمرده نمى‌نهند و از هيچ انديشه صحيح و ناصحيحى چشم در نمى‌پوشند. و هر حق و باطل و درست و نادرستى را به دقت باز مى‌نويسند. ايمان به چنين آفريده‌هايى تيزبين و ريزنِگر، كه قلمرو هستى را فراپوشيده و از فراز تا فرود آن در مى‌نوردند و همه وجود آدمى را پر كرده و همراهِ انگيزه‌ها در صحنه وجدان آدمى حضور دائمى دارند؛ حضورى بدور از سهو و غفلت و فراموشى، و با نيرويى شگفت و توصيف‌ناپذير، به فرمان خداوند، همه انديشه و خاطره‌ها و انگيزه‌ها و رفتارهاى، آدميان حتّا خيانت چشم‌ها و آن چه را در درون‌هاشان پنهان مى‌دارند، بى‌هيچ كم و كاستى، ثبت مى‌كنند، و در حافظه خود نگه مى‌دارند، ايمانى تأثيرگزار است. و اين تأثيرگزارى است، كه آدمى را از زشتى و پليدى باز مى‌دارد و انديشه‌هاى بد را از ذهن و دل او دور مى‌كند و به رفتارهاى او نظم و نسق مى‌دهد. علاوه، ايمان به فرشتگان، ايمان به حقايق نورانى و نيرومند و مدبّران امور و وسايط فيضِ همواره و سرشارِ الهى است.

بازتابش قدرت و حكمت و نزول رحمت در حوزه تكوين و نزول وحى و الهام در حوزه تشريع است كه جهان مادّه نسبت به آنها چون آينه‌اى است كه از هر سو و در هر بُعد، چهره و تدبير و جمال و كمال آنها را مى‌نمايد. با اين ديد، آفاق نورانى و وسيع و آراسته‌اى از هر سو، براى او نمودار است. و خود را پيوسته در معرض بازتابش‌ها و الهام‌ها و امدادهاى فرشتگان مى‌بيند، البته نه آن فرشتگانى، كه ساخته و پرداخته وهم‌هاى آدميان است. و همواره در ميان خود با خدايان در حال كينه‌ورزى و جنگ‌اند و جهان را در آشفتگى و هراس و ترس مى‌دارند. از اين رو، قربانى و نذورات مى‌طلبند.

از آنجا كه شكر منعم به درك عقل واجب است، شكر واسطه نعمت نيز به حكم همان عقل لازم است. و چون فرشتگان در عرصه جهان وسايط فيض‌اند و در تدبير امور جهان‌