اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٥٠ - تأملاتى چند در شناخت فرشتگان
وجودىشان، گاه به تفصيل و گاه به اجمال، ياد كرده است. آرى در پارهاى از روايات آمده است: فرشتگان، از سنخ نور يا عقل ناباند و بىنياز از خور و خواب. پاسبانان بارگاهِ ربوبىاند و يكسره در تسبيح و تقديس خداوند. به اقتضاى آموزههاى دينى، پارهاى از ويژگىهاشان بدين شرح است:
يك، آفريدههايى نورانى، با سرشت و ماهيّتى پاك و پاكيزه و شريف و گرامى و منزّه از هر عيب و نقصاند، و هيچ گونه كدورت و تيرگى و شقاوت به حقيقت آنان راه ندارد:
«عبادٌ مُكْرَموُنَ». على (ع) فرمود:
هُمْ اعْلَمُ خَلْقِكَ بِكَ، وَ اخْوَفُهُمْ لَكَ، وَ اقْرَبُهُم مِنْكَ، لَمْ يَسْكُنُوا الْاصْلابَ، وَ لَمْ يُضَمَّنوُ الْارحامَ، وَ لَمْ يُخْلَقُوا مِنْ ماءٍ مَهِينٍ، وَلَمْ يَتَشَعَّبْهُمْ رَيْبُ الْمَنُونَ.[١] اينان داناترين آفريدگانت [جز پيامبران و اولياى معصوم] به تو، و بيمناكترين آنان از تو، و از همه به تو نزديكترند. فرشتگان در اصلاب و رحمها نبودهاند، و از نطفه ناچيز و پست آفريده نشدهاند، و گردش زمان پراكندهشان نساخته است.
لايَغْشاهُمْ نَوْمُ الْعُيُونِ، وَ لاسَهْوُ الْعُقُولِ، وَ لافَتْرَةُ الْابْدانِ، وَلا غَفْلَةُ النِّسيانِ.[٢] در ديدگان ايشان خواب راه ندارد و دستخوش غَفْلَتِ عقول و سستى بدنها و فراموشى نمىگردند.
امام صادق (ع) فرمود:
انَّ اللَّهَ- عَزَّوَجَلَّ- خَلَقَ الملائِكَةَ مِنْ نوُرٍ.[٣] خداى- عزّوجلّ- فرشتگان را از نور آفريد.
بدين معنا «رقيبان» بارگاهِ الهىاند؛ يعنى مراقبان و «پاكانِ حضرت» اند؛ زيرا آلودگىِ خاك ندارند و هر كه را از جنس ايشان نباشد از آن درگاه مىرانند. «ساكنان حَرمِ سِتر و عِفافِ ملكوت» اند. خَلْق سه صنفاند: نخست ملايكهاند كه ايشان همه عقلِ محضاند و
[١] - نهجالبلاغه، خطبه ١٠٨
[٢] - همان، خطبه ١
[٣] - بحارالانوار، ج ٥٩، ص ١٩١