راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٠٨ - چگونگى صراط

مى‌گويم: از طريق خاصّه (شيعه) كلينى و صدوق از ابى جعفر امام باقر عليه السّلام روايت كرده‌اند كه فرموده است: «وقتى كه آيه: وَ جِي‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ«١» نازل شد از پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله پرسيدند فرمود: روح الأمين (جبرئيل) به من خبر داد كه خداوندى كه جز او معبودى نيست هنگامى كه گذشتگان و آيندگان را جمع مى‌كند جهنّم آورده مى‌شود در حالى كه با هزار زمام كشيده مى‌شود و هر زمامى را هزار فرشته غلاظ و شداد در دست دارد، و جهنّم داراى صدايى كلفت و با خشم مشغول تنفس و آه كشيدن است و اگر خداوند مردم را براى حساب به تأخير نيندازد جهنّم همه را هلاك مى‌كند، سپس گردنى از آن بيرون مى‌آيد كه همه خلايق اعمّ از نيك و بد را احاطه مى‌كند، در اين هنگام هيچ بنده‌اى از بندگان خدا چه فرشته و چه پيامبر نيست جز اين كه فرياد مى‌كند نفسى نفسى خودم خودم و تو مى‌گويى امّتم امّتم.

سپس بر روى جهنّم صراط گذارده مى‌شود كه از شمشير تيزتر است و بر آن سه پل قرار دارد، بر روى يكى امانت و رحم، و ديگرى نماز و بر سوّمى عدل پروردگار جهانيان كه جز او معبودى نيست، پس خلايق مكلّف مى‌شوند كه از آن بگذرند، رحم و امانت جلو آنها را مى‌گيرد، اگر از آنها رهايى يابند نماز آنها را باز مى‌دارد، و اگر از آن نيز نجات يابند سرانجام به آستان قدس پروردگار عالميان مى‌رسند و اين مدلول قول خداوند است كه فرموده است:

إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ«٢». مردم بر صراط يا آويخته‌اند و يا ثابت قدمند و يا پاى آنها لغزيده است، فرشتگان بر گرد آنها ندا مى‌كنند: اى پروردگار حليم بيامرز و در گذر و به فضل و بخشش خود باز گرد، و سلامت بدار، سلامت بدار، در اين حال مردم مانند پروانه فرو مى‌افتند و اگر كسى در پرتو رحمت الهى نجات يابد به جهنّم مى‌نگرد و مى‌گويد: حمد خدا را كه بر من منّت نهاد و به فضل او پس از نوميدى مرا از تو نجات داد همانا پروردگار من بسيار آمرزنده و شكر پذير است».«٣»

صدوق از امام صادق عليه السّلام روايت مى‌كند كه فرموده است: مردم كه از صراط مى‌گذرند چند دسته‌اند، و صراط از مو باريكتر و از شمشير تيزتر است، دسته‌اى مانند برق، بعضى مانند دويدن اسب، گروهى بر روى سينه و دستها و برخى با پا از آن مى‌گذرند و دسته‌اى آويخته به آن عبور مى‌كنند در حالى كه آتش بخشى از بدن آنها را مى‌سوزاند و بخشى‌