راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١٥ - چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن

آماده كرده است»«١».

غزّالى مى‌گويد: سمره روايت كرده كه پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «براى هر پيامبرى حوضى است و هر كدام از آنها ورود كنندگان بر او بيشتر باشد بر ديگران مباهات مى‌كند، و من اميدوارم واردان بر من فزونتر از ديگران باشد»«٢».

اين اميدوارى پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله است و هر بنده‌اى بايد اميد و آرزو كند كه از جمله واردان بر حوض آن حضرت باشد و بپرهيز از اين كه آرزومندى مغرور و فريب خورده باشد و در اين حال پندارد كه او حقيقتا اميدوار است زيرا كسى بايد به برداشت محصول اميدوار باشد كه تخمى افشانده و زمين را آماده كرده و آب داده باشد و سپس نشسته و به فضل خداوند اميد بسته كه آنچه كاشته برويد و تا وقت درو خداوند صاعقه‌ها و آفتها را از آن دور فرمايد.

امّا كسى كه زمين را شخم نزده و آن را آماده نكرده و تخمى نپاشيده و آبى ندارد چنانچه از فضل خداوند آرزو داشته باشد كه برايش دانه و ميوه بروياند او مغرورى آرزومند است و به هيچ روى از جمله اميدواران نيست، اميدهاى بيشتر مردم از همين قبيل است و اين غرور احمقان است و ما از غرور و غفلت به خدا پناه مى‌بريم زيرا مغرور بودن به خدا خطرش بزرگتر از مغرور شدن به دنياست، خداوند فرموده است: فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ«٣»

چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن‌

اى غافل از خود كه به آنچه و آن سرگرميهاى اين دنياست كه همه در شرف زوال و نيستى است مغرور و فريفته شده‌اى، تفكّر در چيزى را كه از آن كوچ خواهى كرد رها كن و در چيزى كه بر آن ورود خواهى كرد بينديش چه به تو خبر داده شده جايى كه همه به آن وارد خواهند شد دوزخ است: وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى‌ رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا، ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا«٤». بنابراين بايد در ورود خود به دوزخ بر يقين و در نجات خود از آن‌