راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٢١ - مرابطه ششم در نكوهش و سرزنش نفس است
كه عذاب غرق شدن ساعتى بيش نيست چگونه است كه از عذاب ابدى نمىگريزى و در همه احوال خود را در معرض آن قرار مىدهى و از كجا ممكن است اين مصيبت در صورت عام بودن گوارا و آسان باشد، در حالى كه دوزخيان چنان گرفتار وضع خويشند كه توجّهى به عامّ و خاصّ ندارند. و براستى كافران جز به سبب موافقت با اهل زمان خود دچار هلاكت نشدهاند چه مىگويند: إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ«١». پس اگر به بازخواست از نفس خود بپردازى بر تو است كه او را به كوشش و مجاهده وادارى و اگر سر باز زند از سرزنش و توبيخ و سركوب او خوددارى مكن و سوء نظر او را نسبت به خودش به او بفهمان شايد از سركشى و نافرمانى باز ايستد.
مرابطه ششم در نكوهش و سرزنش نفس است
بدان دشمنترين دشمنانت نفس تو است كه در ميان دو پهلوى تو است. او امر كننده به بدى و ميل دارنده به شرّ و گريزان از خير آفريده شده و به تو دستور داده شده كه او را تزكيه و اصلاح كنى و با رشته قهر و زور او را به سوى بندگى پروردگار و آفريننده او بكشانى و او را از شهوات و لذّات ناروا منع كنى. اگر او را به حال خود واگذارى مىرمد و سركشى مىكند و پس از آن نمىتوانى بر او دست يابى، ليكن هرگاه او را پيوسته مورد عتاب و سرزنش قرار دهى نفس تو همان نفس لوّامه خواهد بود كه خداوند به آن سوگند ياد كرده است و مىتوانى اميد داشته باشى كه بدل به نفس مطمئنّه شود همان نفسى كه خداوند او را فرا خوانده تا در زمره آن دسته از بندگان او داخل شود كه از خدا خشنود و خداوند نيز از آنها خشنود است. بنابراين لحظهاى از عتاب و سرزنش آن غفلت مكن و مادام كه نفس خود را پند ندادهاى به پند دادن ديگرى نپرداز.
خداوند به عيسى عليه السّلام وحى فرمود كه: «اى پسر مريم نفس خويش را موعظه كن و اگر موعظهات را پذيرفت به وعظ مردم بپرداز و گرنه از من شرم كن». خداوند فرموده است: وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ«٢» لذا راه اين است كه روى به نفس خود آرى و نادانيها و حماقتهايش را به وى گوشزد كنى
«١» زخرف / ٢٣: ما پدران خود را بر آيينى يافتيم و به اثار شان اقتدا مى كنيم .
«٢» ذاريات / ٥٥: و پيوسته تذكر ده ، زيرا تذكر براى مومنان سودمند است .