بد همسايه‌اى براى من بوده‌اى ديگرى مى‌گويد: در معامله با من غشّ به كار بردى، آن مى‌گويد: در معامله با من مرا مغبون كردى و عيب كالاى خود را از من پوشيده داشتى، اين مى‌گويد: نرخ كالاى خود را به من دروغ گفتى، آن مى‌گويد: ديدى كه من نيازمند بودم و تو توانگر بودى مرا اطعام نكردى و اين مى‌گويد: ديدى كه به من ستم مى‌رود و تو مى‌توانستى ستم را از من برطرف كنى امّا با ستمكار مدارا ورزيدى و رعايت حال من نكردى. در اثناى اين احوال مطالبه كنندگان چنگال خود را در تو فرو مى‌برند و سخت گريبانت را مى‌گيرند و تو از بسيارى آنها مبهوت و متحيّر مى‌مانى به طورى كه كسى باقى نمى‌ماند كه در طول عمرت به اندازه درهمى با او داد و ستد داشته باشى يا با وى در مجلسى همنشين شده‌اى و از او بر ذمّه تو مظلمه‌اى است اعمّ از غيبت يا خيانت يا نظر كردن به ديده حقارت جز اين كه همه حضور خواهند داشت و تو از مقاومت در برابر آنها ناتوانى و تنها به مولى و پروردگار خود اميدوارى كه شايد تو را از دست اينان برهاند چه نداى خداوند جبّار به گوشت رسيده است كه: الْيَوْمَ تُجْزى‌ كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ«١» در اين هنگام از ترس دلت از جا كنده مى‌شود و به هلاكت خود يقين مى‌كنى و به ياد مى‌آورى آنچه را خداوند بر زبان پيامبرش به تو بيم داده و فرموده است: وَ لا تَحْسَبَنَّ الله غافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّما يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصارُ، مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ لا يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ وَ أَفْئِدَتُهُمْ هَواءٌ«٢».

آرى امروز چقدر شاد و مسرورى كه با آبروى مردم مضمضمه مى‌كنى و زبان به بدگويى آنها مى‌گشايى و اموال آنها را به شكم خود سرازير مى‌كنى، و در آن روز چقدر دريغ و افسوس تو زياد خواهد بود به هنگامى كه تو را در دادگاه عدل الهى حاضر كنند و مورد خطاب و عقاب و سياست قرار دهند در حالى كه تو تهيدست و بينوا و ناتوان و خوار باشى و توانايى ندارى كه حقّى را به اهلش باز گردانى يا عذرى اقامه كنى. در اين هنگام حسناتى را كه با رنج و تعب در طول عمر خود فراهم كرده‌اى از تو مى‌گيرند و به خصمان و طلبكارانت به عوض حقوقى كه بر تو دارند مى‌دهند. از پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله روايت شده كه فرموده است:

«١» غافر؟ ١٧: امروز هر كسى در برابر كارى كه انجام داده جزا داده مى شود، هيچ ظملى امروز وجود ندارد.

«٢» ابراهيم / ٤٢ و ٤٣: و گمان مبر كه خدا از كار ستمگران غافل است همانا آنها را به تاخير مى اندازد براى روزى كه (از ترس و وحشت ) چشمها در آن از حركت باز مى ايستد، گردنها برافراشته ، سر به آسمان بلند كرده اند و حتى پلك چشمهايشان بى حركت مى ماند و دلهايشان بكلى (فرو مى ريزد) خالى مى گردد.