كه مخالف هواى نفس باشد غير قابل تصوّر دانسته و انكار كرده و گفته‌اند: اگر رضا به هر چيزى به سبب آن كه فعل خداست ممكن باشد بايد انسان به كفر و گناه نيز راضى باشد.

گروهى به اين سخن فريفته شده و رضا به فسق و فجور و ترك اعتراض و انكار را از باب تسليم به قضاى الهى دانسته‌اند و اگر اين اسرار براى كسى كه تنها به شنيدن ظواهر شرع اكتفا مى‌كند روشن مى‌شد پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله براى ابن عبّاس دعا نمى‌كرد و نمى‌گفت:

«خداوندا! او را در دين فقيه و به تأويل دانا گردان«١»». از اين رو ما نخست فضيلت رضا سپس داستانهايى از احوال راضيان و بعد از حقيقت رضا و چگونگى تصوّر در آنچه مخالف نفس باشد بيان مى‌كنيم و پس از آنها به ذكر آنچه گمان مى‌كنند كه از كمال رضاست و از آن نيست مانند ترك دعا و سكوت بر گناه مى‌پردازيم.

بيان فضيلت رضا

امّا آنچه در آيات آمده آن است كه خداوند فرموده است: رَضِيَ الله عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ«٢» و نيز: هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ«٣» و منتهاى احسان رضامندى از بنده است، و آن ثواب رضاى بنده از خداست و نيز: وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً في جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانٌ من الله أَكْبَرُ«٤»، خداوند رضاى خود را برتر از جنّات عدن بهشتهاى جاويد) قرار داده چنان كه خود را بالاتر از نماز شمرده و فرموده است: إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ الله أَكْبَرُ«٥». بنابر اين همان طورى كه مشاهده مذكور در نماز بزرگتر از نماز است رضاى پروردگار بهشت برتر از بهشت مى‌باشد بلكه آن غايت مطلوب ساكنان بهشت است. در حديث آمده است: خداوند بر مؤمنان تجلّى مى‌كند و مى‌فرمايد از من بخواهيد، مى‌گويند: «اى پروردگار! رضاى تو را مى‌خواهيم»«٦». درخواست رضا پس از نظر بيانگر نهايت برترى و فضل آن است چه‌

«١» مسند احمد و پيش از اين در بخش علم ذكر شده است .

«٢» مائده / ١١٩: خداوندا از آنها خشنود است و آنها (نيز) از خداوند خشنودند.

«٣» رحمان / ٦٠: آيا پاداش نيكى جز نيكى است ؟

«٤» توبه / ٧٣: و مسكنهاى پاكيزه اى در بهشتهاى عدن (نصيبت ) آنها كرده ام و رضا (و خشنودى ) خدا (از همه آنها) برتر است .

«٥» ????????????????????????

«٦» عراقى گفته است : بزار و طبرانى آن را در الاوسط از حديث انس نقل كرده اند و در سند آن ضعف وجود دارد.