راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٥٥ - باب دوم در اخلاص و فضيلت و حقيقت و درجات آن

آيه درباره كسى نازل شده كه براى خدا كار مى‌كند و دوست مى‌دارد كه او را بر آن بستانيد.

پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «سه چيز است كه دل مرد مسلمان خيانت نمى‌كند:

اخلاص عمل براى خداوند متعال و ...»«١». مصعب بن سعد از پدرش نقل مى‌كند كه گفته است: پدرم گمان كرد كه او را نسبت به كسانى از اصحاب پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله كه از او پست‌ترند فضيلتى است، پيامبر صلّى الله عليه و آله فرمود: «همانا خداوند اين امّت را به سبب دعا و اخلاص و نماز ضعيفانشان نصرت داده است»«٢». از پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله روايت شده كه: «خداوند فرموده است:

اخلاص سرّى از اسرار من است آن را در دل بنده‌اى كه او را دوست مى‌دارم به وديعه مى‌گذارم»«٣». علىّ بن ابى طالب عليه السّلام فرموده است: «براى كمى عمل اندوه نخوريد براى قبول آن اندوهگين باشيد، چه پيامبر صلّى الله عليه و آله به معاذ بن جبل فرمود: عمل را خالص كن اندك آن تو را بس است»«٤» و نيز فرموده است: «هيچ بنده‌اى نيست كه عمل خود را چهل روز براى خدا خالص گرداند مگر آن كه چشمه‌هاى حكمت از دلش بر زبانش ظاهر مى‌شود»«٥» و نيز فرموده است: «نخستين افرادى كه در روز قيامت از آنها پرسش مى‌شود سه كس‌اند: مردى است كه خداوند به او دانشى عطا كرده است به وى مى‌فرمايد: در آنچه دانستى چه كردى؟

مى‌گويد: پروردگارا! در ساعات شبانه روز به آن قيام كردم، خداوند مى‌فرمايد: دروغ گفتى، و فرشتگان هم مى‌گويند دروغ گفتى بلكه خواستى بگويند فلانى عالم است، آگاه باش كه آن را گفته‌اند. ديگر مردى است كه خداوند مالى به او داده است، حق تعالى به او مى‌گويد:

من به تو نعمت دادم تو چه كردى؟ مى‌گويد: پروردگارا من در ساعات شب و روز صدقه دادم، خداوند مى‌فرمايد: دروغ گفتى، و فرشتگان هم مى‌گويند: دروغ گفتى و خواستى گفته‌